Uống cà phê theo phong cách của người Êđê

Nhâm nhi một tách cà phê vào mỗi sáng thức dậy đã trở thành thói quen của rất nhiều người dân đô thị, đặc biệt là vào những ngày cuối tuần.

Tuy nhiên, ít người biết rằng có một dân tộc thiểu số sống ở Đắk Lắk hay ở các tỉnh Tây Nguyên cũng có thói quen uống cà phê buổi sáng như vậy. Đó là người dân tộc Êđê. Nhưng kiểu uống của họ hoàn toàn khác với người Kinh.4h sáng, lúc đại đa số mọi người còn đang ngủ thì người Ê đê lại say sưa bên cốc cà phê của mình. Chị H’ Diai (buôn M’ Grư, Xã Cư Xuê, huyện Cư Mgar, Đăk Lắk), một trong 4 người con gái trong gia đình dậy nhóm lửa đun bếp. Chị gái của chị thì vác gùi ra suối lấy nước, con suối cách nhà khoảng 5km. Có nước về, cả mấy mẹ con cùng nấu cơm, nhưng trước hết là pha cà phê cho cả đại gia đình 4 hộ gồm 16 người cùng uống.

Uống cà phê buổi sáng đã trở thành một thói quen sinh hoạt của hơn 195.000 người Êđê sinh sống ở Đắk Lắk chứ không riêng gì gia đình chị H’ Diai. Với họ, buổi sáng không có cốc cà phê thì cả ngày sẽ thấy không khỏe mạnh, không tỉnh táo để làm việc. Khác với người Kinh, những người phụ nữ Êđê phải dậy từ 3g sáng để rang xay cà phê, những hạt cà phê ngon nhất trong vườn nhà được hái riêng để dành uống trước khi xuất khẩu ra bất cứ nước nào trên thế giới.

Lúi húi bên cối giã cà phê khi trời còn mờ mờ sương lúc bình minh, chị H’ Năm Mê (Buôn M’ Grư, Xã Cư Xuê, huyện Cư Mgar, Đăk Lắk) cho biết: “Cà phê này nhà tự trồng, tự sản xuất, giã ra, lấy cà phê ngon nhất, cà phê chín nhất, lựa chọn rồi phơi khô, rang và tự xay; không pha bất cứ tạp chất gì, mà còn nguyên sơ cà phê của đồng bào dân tộc mình. Sáng sớm các chị em phụ nữ giống như tụi mình phải giã buổi sáng. Đây là một thói quen, nó không phải nghiện, bất cứ gia đình nào cũng phải uống cà phê. Mỗi lần giã khoảng 10kg uống dần”.

Thông thường, một gia đình 16 người sẽ cần đến khoảng 5 thìa to cà phê bột nguyên chất. Cà phê của họ rất đặc, không pha sữa hay hương liệu nào. Chỉ có cà phê đen sánh, nhưng có màu vàng như mật ong pha cùng với đường. Cái vị chát chát và đắng ngắt của cà phê nguyên chất có lẽ chỉ có người sành cà phê mới cảm nhận hết được vị ngon. Cà phê không pha bằng phin mà được cho vào những chiếc túi được làm bằng vải xô nhiều lớp, do những người phụ nữ tự khâu.

Chị H’ Diai cho biết về thói quen rất thú vị của người Êđê: Một ly cà phê nhỏ được chuyển qua tay nhiều người; nhiều người uống chung một ly mới vui, mới đoàn kết. Sự gắn kết cộng đồng của người Ê đê, một phần nào đó cũng được thể hiện trong cách uống là lạ này.

Không chỉ người lớn, mà trẻ em người Êđê đến 3 tuổi đã bắt đầu uống cà phê. Cà phê đã trở thành người bạn đồng hành cùng người Ê đê trong suốt cuộc đời. Mỗi buổi sáng, họ uống cà phê trước khi ăn bất cứ thứ gì vào bụng. Sau đó là bữa sáng, bữa cơm chính trong ngày. Đấy mới là lúc người phụ nữ có thời gian làm đẹp cho mình và người đàn ông chuẩn bị lên rẫy. Còn trẻ con với ly cà phê buổi sáng đã đem đến cho chúng đủ năng lượng để chạy nhảy cả ngày và đợi bố mẹ làm rẫy trở về. Hầu như nhà nào ở đây cũng đều trồng cà phê xuất khẩu.

Cà phê là nguồn thu nhập chính cho mỗi gia đình, nhưng nó còn gắn bó hơn thế, bởi uống cà phê đã trở thành một tập tục được tiếp nối từ đời này qua đời khác trong mỗi gia đình người Êđê.

Theo: Xuân Dung, VTV

Read more »

Sự tinh tế trong cách thưởng trà của người Hà Nội xưa

Mỗi cân trà, nghệ nhân Hà thành ướp cùng 1.000 -1.200 bông sen vì thế người nước ngoài đã không ít lần xuýt xoa trước nghệ thuật ướp trà cầu kỳ, tinh tế của người Hà Nội.

Ảnh:phache.net

Trong nghệ thuật ướp trà này, trà mạn hảo được ưa chuộng hơn cả. Nguyên liệu là trà Tuyết Shan cổ thụ vùng mạn ngược Hà Giang, mọc tự nhiên trên những dãy núi cao 800 -1.300 m, quanh năm sương phủ. Các nghệ nhân trà Hà Nội trân trọng, nâng niu từng búp trà này như một báu vật. Họ chọn lựa những búp non, những lá trà bánh tẻ rửa sạch, cho vào chõ đồ chín. Sau khi phơi khô, họ cho trà vào chum (vại), trên phủ một lớp lá chuối khô, ủ 3 - 4 năm cho trà phong hoá bớt chất chát, có độ xốp như giấy bản mà vẫn lưu giữ được hương vị đặc trưng.

Ảnh:vinacuoi.vn

Khi ướp, người ta rải một lớp trà rồi một lớp gạo sen mỏng, rồi lại một lớp trà, một lớp gạo sen. Cứ thế cho đến khi hết trà. Sau cùng, phủ một lớp giấy bản. Thời gian ướp tuỳ thuộc vào độ ẩm của gạo sen nhiều hay ít, thường từ 18 -24 giờ. Sau đó, đem sàng để loại bỏ những hạt gạo sen. Sàng loại xong, trà được đóng vào những chiếc túi làm bằng giấy chống ẩm để giữ lấy cả hương sen lẫn hương trà, rồi sấy cho đến khi cánh trà khô, hương sen quyện thì bỏ ra. Lại ướp một lần sen thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư, thứ năm tuỳ thuộc vào sở thích của người thưởng trà đậm hay nhạt. Càng ướp nhiều lần thì hương sen càng quyện, trà càng thơm. Trung bình, mỗi cân trà ướp cần từ 1.000 -1.200 bông sen. Cho nên, không phải ngẫu nhiên, mỗi 1kg trà sen thời xưa được đổi bằng 2 -3 chỉ vàng mà người sành trà vẫn nao nức lùng mua bằng được.

Ảnh:vnthuquan.net

Với người Hà Nội, uống trà là một thú chơi thanh đạm. Pha cho mình cũng như pha trà mời khách, người ta phải để vào đó nhiều công phu. Những công phu đó, dần trở thành lễ nghi. Trong ấm trà ngon, người ta thấy phảng phất một mùi thơ và một vị triết lý. Các trà nhân từ xưa rất chú ý đến nghệ thuật thưởng trà với nhiều loại trà cụ (dụng cụ pha trà) cần thiết để làm sao cho người uống cũng có thể cảm nhận và thể nghiệm giống như các thiền sư. Dùng thìa gỗ múc trà cho vào ấm đất nung nhỏ, được gọi là “Ngọc diệp hồi cung”.

Để có được chén trà ngon thì bình trà và tách uống trà phải được làm nóng lên bằng nước sôi. Trà cụ dùng để xúc trà, lấy bã trà đều bằng tre khô hoặc gỗ thơm. Khi châm nước lần một gọi là “cao sơn trường thuỷ” rồi chắt ngay ra. Đây là thao tác tráng trà nhằm loại hết bụi bẩn và cho trà khô kịp thấm không nổi lềnh bềnh. Lần thứ hai đổ nước vào ấm gọi là “hạ sơn nhập thuỷ” nên đổ nước cao, tràn miệng bình để khi đậy nắp lại, bụi trà tràn ra hết, rồi dội nước sôi lên nắp để giữ nhiệt độ cao nhất cho ấm trà. Nước hai chính là nước ngon nhất được tạo ra trong vòng 1-2 phút, có hương vị đượm đà, thơm tho quyến rũ. Khi rót trà phải chuyên đều các chén sao cho nồng độ trà như nhau bằng cách kê khít miệng chén lại và đưa vòi ấm quay vòng. (Cách phổ biến trong truyền thống là rót ra chén tống (chén hạt mít) rồi chia đều ra các “chén quân”. Cách này ngày nay ít dùng vì phần làm nguội trà, phần hương trà phôi pha.

Dâng chén trà theo đúng cách là ngón giữa phải đỡ lấy đáy chén, ngón chỏ và cái đỡ miệng chén gọi là “Tam long giá ngọc”. Người dâng trà và người nhận đều phải cung kính cúi đầu. Trước khi uống, đưa chén trà sang tay trái, mắt nhìn theo, sau đó đưa sang phải “du sơn lâm thuỷ”. Khi uống, cầm chén trà quay lòng bàn tay vào trong, dâng chén trà lên sát mũi để thưởng thức hương trà trước, sau đó tay che miệng nháp nháp từng ngụm nhỏ nhẹ. Tay áo các quan lại phong kiến thường rất rộng cũng một phần vì lẽ dùngche miệng khi uống trà là vậy. Che miệng khi ăn, uống, cười trong chèo, tuồng, trong đời sống người Việt xưa chính là một hành vi văn hoá. Người uống cũng phải chậm rãi mím miệng nuốt khẽ cho hương trà thoát ra đằng mũi và đồng thời đọng trong cổ họng, nuốt tý nước bọt lần một, lần hai, lần ba để cảm nhận.

Ảnh:baovietnam.vn

Ngoài cách uống trà trong gia đình, người Hà Nội xưa còn có các hình thức Hội trà, uống trà thưởng hoa đầu năm, uống trà thưởng hoa quý và uống trà ngũ hương. Trong đó, hội trà là hình thức tụ họp cùng thưởng trà khi có trà ngon hay dịp đặc biệt của các cụ. Thưởng trà đầu xuân là thói quen của riêng các bậc tao nhân chốn kinh thành xưa. Thường thì trước Tết, đích thân các cụ đi chọn mua hoa đào, cúc, mai trắng, thuỷ tiên ở tận vườn, chuẩn bị loại trà ngon nhất. Sáng mùng một, con cháu dành riêng cho cụ những giây phút đầu tiên để tịnh tâm và ngắm hoa, thưởng trà, sau đó mới là cả đại gia đình cùng ngồi quanh bàn trà chúc thọ cụ và nghe lời dặn dò.

Ảnh:vefac.vn

Uống trà thưởng hoa quý như hoa quỳnh, hoa trà cũng là cái thú của nhiều người Tràng An. Đó cũng là hình thức hội trà quanh chậu hoa quý vào tối hoa mãn khai của những người cao tuổi, đàm đạo thế sự, văn chương và dặn dò lớp con cháu.

Ảnh:phache.net

Trà ngũ hương chỉ giới hạn cho 5 người. Khay uống trà ngũ hương phải thửa 5 chỗ trũng để 5 loại hoa đang độ đượm hương nhất: cúc, sói, nhài, sen, ngâu và úp các chén kín hoa, bưng khay để lên nồi nước sôi cho hương hoa bám vào lòng chén. Pha trà mạn ngon và rót đều vào từng chén, mỗi người tham gia sẽ phải đoán hương trà trong chén của mình và cùng nhận xét. Sau mỗi chén trà, người chủ trà lại hoán vị hương để ai cũng được thưởng thức hết cái tinh tuý của hội trà ngũ hương.

Read more »

Trà sen đất Việt

Sang cũng có, bình dân cũng có: Trà tiếp khách, trà trong cưới hỏi, dạm ngõ; chén trà lề đường hay trong các nhà hàng sang trọng... Quả thật, tục uống trà và nghệ thuật thưởng trà đã trở thành một nét tinh hoa văn hóa của người Việt.

Chẳng thế mà dân gian vẫn bảo nhau rằng: "Làm trai biết đánh tổ tôm/ Uống trà mạn hảo, ngâm nôm Thúy Kiều". Một chén trà khi vừa xong bữa, hay chỉ là ngang đường tiện chân dừng lại quán vỉa hè nào đó để thưởng thức chén trà đá của chị hàng nước... và cảm nhận cái vị ngọt đắng ngấm dần với vị giác.

Trải qua hàng ngàn năm, trà đã trở thành một nét văn hóa truyền thống

Dù trong thời buổi đã có đủ các thức uống mới mẻ sang trọng, đắt tiền nhưng chén trà vẫn được người Việt coi trọng và bảo tồn như một nét đẹp văn hóa. Tục uống trà ở nước ta có cách đây hơn một ngàn năm. Qua thời gian kết hợp với sự cầu kỳ, tinh tế của con người, trà Việt đã trở thành một nét văn hóa truyền thống, đã được nâng lên mức nghệ thuật tinh túy.

Không chỉ riêng Việt Nam, nhiều quốc gia cũng có phong tục uống trà, như Trung Quốc với trà Long Tỉnh, trà Ô Long; trà đạo nổi tiếng ở Nhật Bản, Hàn Quốc...

Người Việt cũng có nhiều cách thưởng thức trà như trà mạn, trà tươi. Nhưng đặc sắc và thể hiện rõ trường phái riêng của trà Việt thì phải kể đến trà hương (trà ngũ hương, hương hoa nhài, hoa cúc, hoa ngâu, hoa sứ...). Nhất là trà hương sen – loại trà mà người Việt ta luôn tự hào với công phu tẩm ướp, pha trà và thưởng trà. Cũng vì lẽ, vị trà đó kết hợp được hương thơm của loài hoa vốn biểu tượng cho sự thanh khiết trong tâm hồn người Việt.

Sử sách có ghi rằng, trà Sen được dân ta biết và ưa chuộng từ khi có cách thưởng trà đặc biệt của vua quan triều Nguyễn. Trà sen thể hiện được nét cầu kỳ, tinh sảo của người chuẩn bị, từ khâu hái trà, ướp trà, pha trà đến uống trà.

Người sành trà trước hết phải biết chọn chè, giữ chè được ngon lâu, rồi kén bộ đồ trà, kén nước pha trà, dùng lượng trà vừa phải và các thao tác pha trà theo quy trình hợp lý, bài bản.

Trà sen mang sự tinh túy và dấu ấn riêng của trà Việt

Hái búp trà chỉ “một tôm hai lá”, hái nhanh và không để lá bị nhàu nát. Vua quan thời nhà Nguyễn thường ướp trà trong những bông sen nở vào buổi đêm, qua một ngày ngâm ướp dưới đầm rồi mới lấy ra và đem đi pha. Ướp như vậy sẽ cho loại trà thơm và đậm nhất. Nhưng vì tốn quá nhiều thời gian, nên ngày nay người ta thường ướp trà sen bằng cách hái những bông hoa sen mang về, lấy nhụy hoa, dải đều với trà và đem sấy khô để hương sen quyện vào trà.

Có được ấm trà ngon quả tình không dễ chút nào. Nên việc pha trà và thưởng trà cũng cầu kỳ không kém. Các bậc trà nhân cổ thường dùng nước lấy trên lá sen vào buổi sớm tinh mơ, nấu sôi để pha trà. Nhưng ngày nay, người ta lại đơn giản hơn, chỉ cần nước mưa hoặc loại nước đạt “tiêu chuẩn” bốn không (không vẩn đục, không màu, không mùi, không vị) là được. Nấu nuớc pha trà đến lúc sôi vừa phải, không được quá sôi, không nên là nước sôi hai lần, sôi non lại càng không tốt.

Không riêng gì với trà sen, nghệ thuật trà Việt nói chung cầu kỳ ngay từ bộ đồ trà. Bộ đồ trà đẹp có những nét hoa văn uốn lượn tinh và thường được làm bằng sứ. Bộ đồ pha trà sẽ được truyền từ đời này sang đời khác như một vật quý gia truyền.

Pha trà là khâu quan trọng nhất. Trà được đưa vào ấm, giội nước sôi vào thật nhanh rồi đậy kín nắp lại. Sau đó giội nước sôi lên nắp ấm và xung quanh để bên ngoài ấm cũng được nóng. Đợi cho trà ngấm, rót hết nước cốt ra chén tống rồi pha ngay nước hai. Từ chén tống, nước trà cốt được chuyển sang các chén còn lại sao cho mỗi chén đều có một nửa là nứớc cốt, một nửa là nước hai và độ đậm nhạt của mỗi chén trà được như nhau.

Cách uống trà cũng là một nghệ thuật. Trà uống lúc nước trà còn bốc khói nhẹ, uống từng ngụm nhỏ một để thưởng thức vị và hương trà, không được uống kiểu “một hơi”. Và hơn nữa, “ẩm nhi tri vị kỷ” - đối với những người sành trà, bạn trà cũng rất quan trọng. Bạn thưởng trà thường là những người bạn lâu đời, vui buồn gọi nhau, trầm tư nhâm nhi chén trà và giãi bày câu chuyện.

Từ xa xưa, uống trà đã là một tập quán, một thú vui thanh tao của người Việt.

Và trong không khí nhộn nhịp, xô bồ của thời hiện đại người ta lại mong muốn tìm đến hương vị của chén trà như tìm đến vẻ đẹp thuần khiết, bình dị trong tâm khảm mỗi con người.

Trong cuộc sống đời thường, chén trà lại có muôn hình muôn vẻ. Và đặc biệt, mỗi gia đình Việt Nam luôn có trong nhà một bộ ấm pha trà, như một thói quen cũng như thể hiện sự hiếu khách:

“Chẳng mấy khi khách đến chơi nhà
Đốt than, quạt nước, pha trà em mời người xơi
Trà này quý lắm người ơi
Mỗi người mỗi chén cho em vui lòng…”

(trích thơ Đoàn Thị Thúy Ngần)

Read more »

Kết duyên trà hoa

Sự kết hợp giữa hoa và trà như một kết duyên tình cờ, cái duyên đó đã tạo nên những chén trà ngon và từ lâu được xem là nét đẹp độc đáo trong văn hóa thưởng trà của người Việt.

Ảnh:kienthuc.com.vn

Trà hoa được người Việt coi trọng và yêu thích có lẽ bởi hương thơm dịu nhẹ, tự nhiên. Thưởng thức xong chén trà, vị thơm ngọt vẫn còn vương vấn nơi cổ họng làm người ta cảm thấy khoan khoái lạ lùng.

Không phải loại hoa nào cũng được dùng để ướp trà. Thông thường, những loài như sen, cúc, nhài, ngâu, sói… được dùng làm nguyên liệu để tạo nên những loại trà nổi tiếng. Mỗi loại hoa có một hương thơm đặc trưng và cách ướp khác nhau.

Ảnh:chudu24.com

Có thể nói trà sen là loại trà đặc trưng và độc đáo nhất. Chẳng thế mà có người còn dành cho loại trà này cái tên rất cao sang, quý phái là “Nữ Hoàng” của văn hóa Trà Việt Nam. Trà sen hấp dẫn người thưởng thức bởi hương thơm nhẹ nhàng, tinh tế của hoa sen. Loài hoa thanh cao ấy lại đòi hỏi ở cách pha chế sự cầu kì và khéo léo vô cùng. Nước pha trà phải là nước mưa trong hoặc sương đọng ở lá sen được người đi thuyền hứng vào buổi sáng sớm. Trong đó, trà sen của người Hà Nội cầu kỳ bậc nhất. Có lẽ vì thế, khi thưởng thức trà này luôn mang lại cho người ta cảm giác ngọt dịu, nhẹ nhưng lưu lại rất lâu trong miệng. Chính vì lẽ đó người Việt rất nâng niu và coi như là một thứ quà biếu hay trà quý để mời bạn hiền.

Ảnh:phache.net

Ngoài việc dùng hoa để ướp hương tạo nên các loại trà đặc trưng như trà sen, nhài… người Việt Nam còn dùng hoa sấy khô để làm trà: hoa rum, dâm bụt, ngọc lan, cẩm chướng, kim ngân đến quế hoa, violet, oải hương… Trà hoa hấp dẫn bởi người ta không chỉ thưởng trà mà còn để hà hít hương hoa thơm ngát và cảm nhận được sự ấm áp từ tách trà. Đặc biệt, với những búp hồng nhỏ được phơi khô, khi uống rửa nhanh qua nước nóng một lần rồi cho vào bình nước thật sôi. Tinh chất hoa hồng tỏa hương thơm nhè nhẹ cho người ta cảm giác sảng khoái, bâng khuâng… chính là sức quyến rũ, thu hút của trà hoa hồng.

Ảnh:phache.net

Ảnh:dishopping.vn

Không chỉ đơn thuần là việc uống trà, trà hoa mang trong mình những nét đẹp tinh tế thể hiện văn hóa trà Việt. Người Việt coi uống trà là dịp để hoàn huyên, tâm sự… qua đó thể hiện tình cảm giữa người với người. Cách thưởng trà cũng nói lên tính cách con người. Thưởng trà hoa phải chậm rãi, uống từng ngụm nhỏ mới cảm nhận hết được dư vị của hương hoa, đất trời và những sắc màu tươi tắn của cuộc sống. Bởi trà hoa là sự kết hợp tinh tế của hương, vị và sắc. Cũng chính sự cầu kì và cái tâm của người ướp trà hoa nên việc pha trà cũng phải chú tâm, thưởng trà cũng phải thong thả, không nên gấp gáp.

Ảnh:amthucdongduong.com

Nhấp từng ngụm trà hoa mới thấy hết được vẻ đẹp của thiên nhiên, thấy được sự tinh tế trong tâm hồn và cảm nhận được cả tấm chân tình của người đối diện…

Read more »

Xu hướng thưởng thức trà hoa, trà thảo mộc

Trong những năm gần đây, xu hướng uống trà thảo mộc, trà hoa đang rất được giới trẻ Hà thành ưa chuộng. Chúng ta có thể dễ dàng nhận ra điều đó với sự xuất hiện đông đảo của những quán trà hoa, trà thảo mộc… Mỗi quán lại mang phong cách riêng: phong cách của quán trà nhạc trữ tình, phong cách dân gian, đậm chất quê Việt… nhằm thu hút sự chú ý của khách hàng.

Cuộc sống hiện đại, bận rộn, xô bồ và ồn ào đang khiến con người mất dần đi những khoảng thời gian và không gian yên tĩnh cho những phút giây thư giãn, hàn huyên cùng người thân, bạn bè và đồng nghiệp. Những quán trà hoa, trà thảo mộc được khách hàng yêu thích và lựa chọn cũng bởi không gian yên tĩnh và những khoảng thời gian lắng động trong tâm hồn bên những đồ uống thanh khiết, nhẹ nhàng...Buổi tối các ngày trong tuần và đặc biệt là vào ngày cuối tuần luôn là thời điểm các bạn trẻ lựa chọn những quán trà hoa, trà thảo mộc dường như để tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống có quá nhiều căng thẳng, áp lực.

Trà hoa cúc

Không những thế, hương vị và công dụng của các loại trà thảo mộc và trà hoa cũng là điểm thu hút được sự yêu thích và lựa chọn của khách hàng. Các loại trà này đều có hương vị đặc trưng riêng, ví dụ như trà hoa hồng, trà hoa cúc, trà hoa nhài, trà sen… mang hương thơm của các loại hoa, rồi đến các loại trà là hán, trà đại sâm, trà ô long nhân sâm…giúp thanh nhiệt, mát gan, bổ thận, rất tốt cho sức khỏe của con người. Sự đa dạng và phong phú của các loại trà là điều không thế phủ nhận. Mỗi cửa hàng lại có phong cách pha chế và chọn lọc nguyên liệu riêng cho mỗi loại trà, chính vì thế khách hàng có thể thỏa mãn với nhu cầu thưởng thức của mình.

Trà la hán

Trà hoa nhài

Thông thường ở một số quán sẽ sử dụng những loại trà được ướp hương hoa pha chế thành trà hoa có hương thơm đặc trưng của loài hoa đó, vị cay hăng của trà quyện với vị hoa đem đến cho người thưởng thức cảm giác thư thái. Thế nhưng cũng có những quán tìm cho mình lối đi riêng với việc chưng cất hoa khô, tạo hương vị thật nồng nàn khó quên, cũng là một sự trải nghiệm thú vị dành cho vị giác của khách hàng. Và, những công dụng mà các loại trà hoa này mang đến cho người thưởng thức là không nhỏ, ví như trà hoa hồng có tính mát, làm đẹp da, còn trà hoa cúc thì làm dịu căng thẳng, giúp ngủ ngon, kiểm soát được bệnh tiểu đường, có hiệu quả trong việc trị gan nhiệt… Không khó để thưởng thức hương vị thơm ngọt tuyệt hảo của các loại trà ấy khi bạn tìm đến các địa chỉ nổi tiếng về trà như Bách Hoa Trà, Thiên Hoa Trà….

Trà hoa hồng

Còn đối với các loại trà thảo mộc, nhìn chung đều được chia ra làm bốn vị: ngọt, cay, đắng, chát.Chúng có rất nhiều công dụng đối với sức khỏe của con người như giải nhiệt cơ thể, thanh lọc cơ thể, làm ấm cơ thể, nhuận tràng, điều trị một số bệnh về cao huyết áp, dưỡng da… Với các loại trà thảo mộc bạn có thể thưởng thức tại các quán như Thiên Sơn trà, Thất Uyển Đường, Thiền Quán….

Trà hoa quả Thiên Sơn Quán

Với một bàn trà cùng những món đồ ăn chơi: bánh đậu xanh, hạt sen,...đi kèm và người bạn tri kỉ, chắc chắn bạn sẽ có những khoảng thời gian thư giãn thật sự thú vị và ý nghĩa giữa một cuộc sống bộn bề thường nhật. Sự giản dị thân mật ấy cũng chính là điều khiến mọi người, đặc biệt là giới trẻ ngày càng yêu thích và ưa chuộng hương vị các loại trà hoa, trà thảo mộc...

Read more »

Trà sen Hồ Tây – Đỉnh cao nghệ thuật ẩm thực Hà Nội

Trong cái nắng oi ả của những ngày Hà Nội vào đầu hạ, trải lòng mình trong màu xanh mát dịu của những đầm sen và từ từ cảm nhận mùi hương thơm thoảng nhẹ cứ lan toả trong một không gian rộng lớn. Một mùa sen nữa lại về, người Hà Nội hối hả tìm mua những bông sen thật đẹp, thật tươi đem về làm duyên cho ngôi nhà của họ, còn những người trồng sen quanh Hồ Tây lại bắt đầu tỉ mẩn với những công đoạn ướp trà sen.

Nằm ở phía Tây Bắc của Hà Nội, Hồ Tây không chỉ là đất của những chiếc bánh tôm thơm ngậy, những cây đào thế khoe mình trong sắc hồng mỗi độ xuân về, mà đây còn là cội nguồn của những đầm sen hương, một loại sen to, hồng tươi đến lạ, lớp cánh hoa bên ngoài lớn, những lớp cánh bên trong bé dần cho đến nhụy. Sen Tây Hồ nhiều gạo và có hương thơm dịu, nguyên liệu chính để cho ra thứ trà sen thơm lừng hảo hạng mà ở bất kỳ nơi nào cũng không có được.

Năm nào cũng vậy cứ khoảng giữa tháng 5 là cả khu vực Hồ Tây bắt đầu chuyển mình trong hương sắc của sen. Những bông sen hé nở tỏa mùi hương dịu ngọt cứ ẩn mình sau những phiến lá xanh. Những bạn trẻ Hà thành lại say đắm bên những đóa sen nở rộ và người dân nơi đây lại thấp thoáng trên những con thuyền, khéo léo hái từng bông sen “hàm tiếu” mang về ướp trà.

Để có được một ấm trà sen thơm ngon theo đúng nghĩa. Theo những người làm sen lâu năm tại đây thì nó không chỉ đòi hỏi sen được dùng ướp trà phải là loại có bông hoa lớn, màu hồng tươi, trông xốp và nhẹ, vì loại sen hồng bông nhỏ, nhìn chắc nặng, có màu hồng sẫm ngả tím người ta gọi là sen quỳ thì mùi nhạt và kém thanh… Ướp sen còn đòi hỏi khá nhiều công đoạn và ở bất kỳ một công đoạn nào cũng cần sự tinh tế, tỉ mẩn. Từ việc hái sen cho đến tách gạo sen và ướp trà… tất cả đều đòi hỏi sự khéo léo từ người làm.

Đầu tiên, sen phải được hái từ lúc sáng sớm, khi mặt trời còn chưa lên để hương sen không bị tản đi, sau đó đem tách từng cánh sen ra để lấy nhị hoa, nơi chứa đựng những hạt nhỏ li ti chỉ nhỉnh hơn đầu tăm, có màu trắng đục đính trên đầu sợi chỉ vàng. Đó chính là túi hương thơm của sen Tây Hồ, cái mà người ta vẫn gọi là “gạo sen”. Công việc này tốn khá nhiều thời gian vì mỗi lần lấy nhị một bông hoa thì phải cho ngay vào hộp và đậy nắp lại để hương thơm không bị bay đi mất. Sau khi nhặt hết các sợi vàng, cho "gạo sen" thu được vào ướp với trà trong vài ngày. Sau đó sàng bỏ các hạt gạo, sao lên để giảm bớt độ ẩm, cứ thế ba lần thì món trà sen hảo hạng mới hoàn tất.

Bưng chén trà được ướp hương sen Tây Hồ trên tay, nhấp từng ngụm nhỏ và từ từ cảm nhận vị ấm nóng đang dần lan tỏa, màu xanh vàng trong vắt cùng với vị đượm nồng của hương trà quyện với mùi thơm dịu, thơm bền, tinh khiết của hoa sen phảng phất khiến cho lòng người trở nên lắng đọng, tĩnh lặng. Mọi thứ dường như dừng lại, những tất bật, lo toan trong cuộc sống hiện đại dần tan biến, lòng người như nhẹ đi và ngỡ ngàng trước vị thanh tao, nồng nàn của chén trà.

Hà Nội bao nhiêu năm vẫn thế, vẫn giữ được những nét đẹp dung dị trong nghệ thuật thưởng thức trà. Và, ở đâu đó giữa lòng Hà Nội, người ta lại dễ dàng nhận thấy những chén trà sen thơm dịu, ấm nóng xoay tròn bên những câu chuyện. Đó dường như đã trở thành nét đẹp, nét văn hóa ngàn xưa làm say đắm bao người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Hà thành này!

Read more »

Văn hóa trà xứ sở nhân sâm

Uống trà vốn là thú vui tao nhã, một nét văn hoá truyền thống mang đậm phong cách Á Đông. Cách đây hàng ngàn năm, con người đã biết đến trà như một thứ đồ uống mang lại sự sảng khoái, thanh tịnh cho tinh thần, là cách để "khai trí, khai tâm". Người ta xem chén trà là đầu câu chuyện, là gợi mở tâm linh, là giao thoa văn hoá và kết nối lòng người.

Nhắc đến trà, người ta sẽ gọi tên Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam… những cái tên được xem như là đại diện tiêu biểu cho nét đẹp văn hoá trà. Nhưng ở mỗi nơi, thưởng trà lại mang một nét riêng, một cá tính riêng. Đặc biệt, với người dân châu Á, uống trà được nâng thành nghệ thuật thưởng thức sành điệu mang đậm chất thơ và màu sắc tôn giáo. Có thể xem mỗi nét đặc trưng của từ việc pha trà, uống trà, thưởng thức trà tạo thành tấm hộ chiếu văn hoá cho từng quốc gia. Thật chẳng sai khi người ta nói, cách uống trà cũng thể hiện cái hồn cách của dân tộc.

Hàn Quốc - xứ sở nổi tiếng của nhân sâm thì trà cũng là một nét ẩm thực được ưa chuộng ở quốc gia này.

Nghi lễ thưởng trà

Nghi lễ thưởng trà ở Hàn Quốc có nguồn gốc từ Trung Hoa nhưng dưới sự tiếp nhận sáng tạo người thưởng thức mang phong cách riêng của Hàn với nghi lễ tìm kiếm sự thư giãn và hài hoà của nền văn hoá Korea hiện đại. Văn hoá thưởng trà Korean không quá cầu kỳ và gò bó nhưng vẫn có những nguyên tắc bắt buộc chủ yếu mang đến sự thư giãn cho người thưởng trà. Tất cả hoà trộn tạo thành một nét riêng trong nghệ thuật thưởng trà Korean. Từ xa xưa các bậc vua chúa đã quy định trong tục cúng tổ tiên phải có trà đi kèm. Từ thời vua Suro thuộc Đế chế Geumgwan Gaya (42 – 562) đã có những quy định về việc hành lễ dâng trà mang tính quy tắc. Từ đó đến nay nghệ thuật thưởng thức trà Korean đã có nhiều biến chuyển cho phù hợp nhưng vẫn mang những nét truyền thống nhất định.

Ảnh:vsak.vn

Không gian trà phải được sắp xếp trong bầu không khí thật sự thanh nhã, gần gũi với thiên nhiên. Một nét đặc trưng trong phong cách thưởng trà Korean là còn ở trà cụ. Mỗi vật dụng để pha trà, thưởng trà cũng góp phần quyết định đến trà phong (phong cách uống trà). Tuỳ thuộc từng mùa trong năm mà nghệ nhân trà dùng các chất liệu trà cụ khác nhau. Trà cụ mùa hè gồm những bát kiểu “katade” có miệng rộng để nước trà nóng mau nguội. Mùa thu và đông kiểu bát “irabo” giữ được nhiệt của nước trà vì phải uống nóng. Chất liệu chủ yếu của các trà cụ là gốm sứ và kim loại với các kiểu dáng đơn giản nhưng thanh thoát, phản ánh sự gắn kết hoà thuận với thiên nhiên. Nổi bật là những trà cụ làm bằng gốm tráng men mà đến nay người ta vẫn ưa dùng tạo thành một phong cách - phong cách gốm Hagi.

Khác với Trung Hoa đánh giá chất lượng trà cụ bằng âm thanh gõ chén, bát thì tiêu chí đánh giá của trà cụ Korean lại phụ thuộc vào mẫu mã, đường nét màu sắc, cảm xúc của người nghệ nhân. Ngày nay “mốt mới” của tiệc trà Korea là ngồi xung quanh một chiếc bàn thấp. Chủ nhà ngồi một bên đun nước nóng để rửa sạch trà cụ, từ đầu đến cuối bữa tiệc. Trà cụ nếu không dùng đến được xếp trên bàn suốt năm đậy bằng khăn vải. Bộ đồ trà gồm có nhiều ấm pha trà màu sắc phong phú và kiểu dáng đa dạng. Trên bộ đồ trà có các loại chén như: chén tống, chén quân. Chén tống dùng để rót trà ra cho đều, chén quân bé hơn dùng để uống trà.

Ảnh:baovietnam.vn

Ngay từ những buổi đầu đến với văn hoá trà, trà phong của Korean đã thể hiện sự gắn kết giản dị và tự nhiên chất phác với ít nghi lễ, ít độc đoán, nhiều tự do hơn cho thư giãn và nhiều sáng tạo trong cách thưởng thức nhiều loại trà, trà cụ và đàm thoại. Chính từ đặc điểm đó ảnh hưởng sâu sắc tới việc hình thành sự phong phú đa dạng trong cách bố trí trà thất đậm chất Korean. Không quá quy tắc như trà thất Nhật Bản hay Trung Quốc, trà thất Korean mang nhiều kiến trúc khác nhau, bày trí phù hợp với dụng ý của gia chủ và tùy thuộc theo mùa.

Người Hàn Quốc thường đựng trà trong những hũ trà làm bằng sét nặn và phải được tráng men trong lò đốt bằng củi. Trà được xúc ra bằng một thìa gỗ có cán dài.

Người Hàn Quốc thích uống trà xanh vì theo họ trà xanh để tự nhiên là giữ được nguyên vị ngọt chát của trà. Chính vì thế họ lựa chọn trà xanh rất cẩn thận, phải là trà búp nhỏ đồng đều, màu xanh tươi tự nhiên. Sau này người ta hay dùng trà xanh ướp các hương khác nhau như hương quế, hương hoa cúc… bên cạnh đó còn có trà sâm.

Cách thức pha trà của người Hàn Quốc

Trong phương pháp pha trà, nước pha trà bắt buộc phải dùng nước suối, bởi họ cho rằng nước suối là nước tinh khiết, bắt nguồn từ thiên nhiên nên giữ được vị nồng ấm tươi ngon của trà. Nước pha trà là nước suối mới lấy về, nước càng đầu nguồn vị trà càng ngon, nước phải được đun sôi bằng củi.

Theo quan niệm của người Hàn Quốc, cách pha trà thể hiện tâm thái của người pha. Người pha trà ngồi giữa bàn trà thật thoải mái, tập trung tâm ý vào việc pha trà sao cho người khách cảm nhận được thành ý của mình. Trước khi uống trà người chủ nhà tráng chén trà bằng nước của một chiếc ấm đun sôi sủi lăn tăn, như một biểu hiện nhiều may mắn.Chủ nhà lần lượt tráng ấm trà, đến chén tống, chén quân, sau đó cho trà xanh vào ấm, rót một lượt nước nóng lên trà với ý định rửa sạch bụi bặm rồi nhanh chóng đổ nước đầu đi. Việc đổ nước đầu phải căn đúng thời gian, nếu để lâu thì trà sẽ bị mất vị. Tuỳ thuộc vào mùa hái lá trà mà tính thời gian cho trà ngấm vào chén. Với lá hái tháng sáu thì phải để lâu hơn lá hai tháng tư một chút.

Ảnh:tintucxalo.vn

Chủ nhà đổ nước vừa độ nóng vào ấm pha trà chờ ngấm 20 giây dến hai ba phút; sau đó đổ vào chén tống cho nước trà đồng đều; rồi chắt vào chén quân để mời khách uống.

Một buổi tiệc trà của Hàn Quốc được thực hiện theo nguyên tắc của bốn điều: “Hoà - Kính - Thanh – Tịnh”. Chính vì thế luôn tồn tại nền văn hóa thưởng trà thanh lịch, không bị ảnh hưởng quá nhiều bởi Trung Hoa hay Nhật Bản như suy nghĩ của nhiều người. Trà đồng nghĩa với sự tỉnh táo, thư giãn, tĩnh tâm để mưu điều thiện, tránh điều ác. Người Hàn Quốc không uống trà nhiều, uống đặc và liên tục vì quan niệm đây là triết học về sự tế nhị, thanh tao, sự giao hòa với thiên nhiên, sự ứng xử văn hóa. Về quy tắc uống trà trong tiệc trà Korean, khách phải chờ chủ nhà nâng chén trước rồi mới nâng chén của mình sau tượng trưng cho một lời cảm tạ sự tiếp đón của chủ nhà. Khi dùng trà, cầm chén quay lòng bàn tay vào trong, dâng chén lên sát mũi để thưởng thức hương trà. Sau đó, tay che miệng, chậm rãi hớp một ngụm nhỏ, nuốt khẽ cho hương trà thoát ra đằng mũi, đồng thời đọng lại một phần trong cổ họng, nuốt nước bọt tiếp lần một, lần hai, lần ba để cảm nhận. Tùy từng tiệc trà cụ thể sẽ có bánh ăn kèm phù hợp với vị của trà.

Một nét đặc biệt trong văn hoá thưởng trà của Korean là sự kết hợp hài hoà với văn hoá Thiền Seon, tạo ra một nét rất riêng, rất khác biệt với các quốc gia lân cận.Bữa tiệc trà diễn ra chậm rãi, thanh thoát, có khi kéo dài vài tiếng đồng hồ.

Tách trà thơm ở Hàn Quốc từ lâu đã là quà đón khách, là tâm tình của chủ nhà với khách viếng thăm, nó còn mang giá trị tinh thần văn hoá sâu sắc, một nét ẩm thực đặc trưng. Vấn vương đâu đấy còn lại chính là những dư ba của vị trà hương quế, trà hoa cúc… lắng lại trong lòng thực khách.

Read more »