Văn hóa thiền trà

Lễ hội văn hóa Thiền Trà được tổ chức tại chùa Tanzhe có bề dày lịch sử 1.700 năm tuổi vừa mới bế mạc vào thứ hai vừa qua.

 Lễ hội kéo dài hai tháng đã thu hút một lượng du khách rất lớn đến tham dự và mục đích giới thiệu cho mọi người hiểu được giá trị của văn hóa Thiền Trà đã có tồn tại ở Trung Quốc hơn 1000 năm.

Liu Junxian, một chuyên gia văn hóa trà giải thích: “Thiền trà là một nghi thức tao nhã và đồng thời cũng là diệu thú ngộ Thiền của Phật Giáo.”
Phong khí uống trà là một phần lịch sử của chùa Tanzhe, bắt đầu từ thời Đông Tấn (265-316) khi chùa vừa mới được thành lập. Lúc đó những vị tăng sĩ hái trà trên những ngọn núi sau chùa, phơi khô và sử dụng làm thức uống hằng ngày. Việc uống trà đã chứng minh nhiều lợi ích cho sức khỏe con người và giúp Thiền sư tập trung hiệu quả trong quá trình tu tập, vì vậy dần dần nghi thức uống trà đã trở thành một phần trong đời sống sinh hoạt của chùa chiền.

Lịch sử của việc uống trà ở chùa Tanzhe đã cho thấy được rằng những thiền sư và những vị trưởng lão có một sự kết nối gắn bó giữa Thiền và trà, từ đó định hình nên một văn hóa Thiền trà của chùa Tanzhe.
Một vị tăng ở chùa Tanzhe trao đổi với phóng viên của tờ Global Times: “Ở Trung Quốc có một câu thành ngữ rằng ‘Thiền Trà Nhất Vị’ (Chan and tea share the same taste) và Thiền trà ở chùa Tanzhe đã ảnh hưởng rất nhiều trong tư tưởng Thiền Phật Giáo.”

“Thiền” trong Phật Giáo có nghĩa là “sự tập trung”, là một yếu tố cốt lõi của Phật Giáo. Thiền trong Phật Giáo cho rằng sự tu tập thiền là phương pháp tốt nhất để chứng ngộ và hai yếu tố căn bản của thiền là chỉ và quán luôn phải duy trì để thanh lọc thân tâm. Trà có vị hơi đắng và thơm, có tánh mát, được xem như một tố chất làm thanh tịnh tâm. Nghi thức uống trà không những đã giúp cho thiền sư chống lại với buồn ngủ, mà còn đem lại sự tỉnh táo và thanh lọc tâm rất hiệu quả. Thiền trong Phật Giáo cũng nhấn mạnh sự giản tiện, một lối tu căn bản và tự nhiên. Các thiền sư cho rằng sự phóng dật và giải đãi không có ích gì cho cuộc đời đặc biệt là sự chế ngự tâm và giá trị của sự sống. Yếu tố tác dụng đơn giản của trà là yêu cầu người thưởng thức giảm thiểu danh vọng và vật chất, mà sống với trà chỉ đơn thuần mộc mạc và có một tấm lòng rộng mở.

Theo những yếu chỉ của Thiền tông, ngộ thiền chỉ có được khi hành giả thật sự bừng tỉnh, để có được trạng thái chứng đắc hành giả phải thực hành thiền quán lâu dài của chính bản thân mình. Cảm giác thưởng thức trà ban đầu có vị hơi đắng, nhưng đuôi ngọt thanh, nó hoàn toàn giống như một công đoạn của Thiền hay cuộc đời có chút đắng ở lúc đầu nhưng dần dần sẽ ngọt hơn sau những cố gắng và phụng hiến.

Để giới thiệu sự gắn kết giữa Thiền và Trà, chùa Tanzhe đã tái hiện phong thái uống trà trong đời sống tu học của sơn môn, đồng thời cũng là một nét đẹp của văn hóa truyền thống mà thiên nhiên đã ban tặng. Nghệ thuật uống trà ngày nay là một phần không thể thiếu trong chốn thiền môn.

Văn hóa Thiền Trà ở chùa Tanzhe đã trở thành một văn hóa và phổ cập trong dân gian và có thể nói rằng sự phát triển của văn hóa Trà và Phật Giáo đã hòa quyện trong lịch sử Trung Quốc.

Thiền sư Jinghui ở chùa Bailin thuộc tỉnh Hebei giải thích: “Tinh túy của văn hóa Thiền Trà có thể tóm lược trong 4 chữ “cao thượng, thành thật, hài hòa và tao nhã” và chức năng của văn hóa Thiền Trà là “lòng biết ơn, vị tha, chia sẻ với mọi người và bè bạn”, tất cả đều hợp ý với tinh thần của Thiền. Đó là lí do tại sao Thiền và Trà gắn bó mật thiết với nhau và cống hiến cho con người một món quà vô giá giữa thiền nhiên và tâm thức con người.”

Nguồn :http://www.buddhistchennel.tv

Read more »

Cái lý uống trà của người xưa cho đến nay

Xưa kia người ta quan niệm uống trà, thưởng thức trà là dành cho những ông tú, ông cử, ông đồ, dành cho nhà văn, nhà thơ, dành cho quan chức cao cấp, dành cho những người nhàn nhã.

Uống trà không đơn thuần là để giải khát mà ngày xưa người ta quan niệm uống trà là để tu tâm, dưỡng tính, tâm hồn rộng mở trong sáng hơn – đạo đức trong sáng hơn, trông rộng nhìn cao hơn xa hơn… uống trà để tâm trí được minh mẫn, sáng suốt, sảng khoái hơn. Do đó uống trà để học bài, làm bài, viết văn, làm thơ, để nghiên cứu, tụng kinh niệm Phật tốt hơn. Uống trà còn là cái thú rất thanh lịch, trang nhã và rất thanh tao.

Họ vừa ngồi uống trà vừa thưởng nguyệt ngắm hoa. Vừa uống trà vừa xem hoa quỳnh nở vừa chờ trăng lên. Vừa uống trà vừa làm thơ, vịnh thơ, bình thơ… Vừa uống trà vừa nói chuyện (truyện Tấm Cám, truyện Lưu Bình, truyện Kiều,… ) để cho con cháu ngồi xung quanh nghe.

Người ta có thể uống trà độc ẩm (một người), nhị ẩm hoặc song ẩm (hai người), tam ẩm (ba người) và uống trà quần ẩm (uống nhiều người).
Người ta có thể uống trà trong trà gia, trong trà thất, uống ở quán, uống trong cung đình – miếu mạo trong ngày tiệc hội,…

Trà có thể uống vào sáng sớm, buổi trưa, buổi chiều và buổi tối đều được nhưng thú vị nhất và sảng khoái nhất là uống vào buổi tối để thưởng nguyệt, ngắm hoa để xem hoa quỳnh nở và để chờ trăng lên.

Read more »

Ướp trà sen

Cụ Hòa (Thanh Trì, Hà Nội) luôn có trong nhà một hộp trà ướp hoa sen, chỉ khi có khách quý hoặc trong lòng khoan khoái lắm mới mang ra dùng. Cứ đến mỗi mùa sen, cụ lại ướp một mẻ để có trà uống trong năm tới.

Sen được chọn phải là loại có bông lớn, màu hồng tươi, bông hoa trông xốp, nhẹ. Đây là loại thơm nhất. Loại sen hồng bông nhỏ, trông chắc nặng, màu hồng sẫm ngả tím, các cụ xưa vẫn phân biệt gọi là quỳ, mùi nhạt và kém thanh. Hoa sen màu trắng cũng không thơm bằng sen hồng.

Để có nửa cân trà thơm (chọn loại trà hảo hạng), cụ Hòa phải mua sen ba lần, mỗi lần 100 bông. Đầu tiên, cần mở búp sen ra để tách lấy nhị hoa – những “hạt gạo” màu trắng đính trên đầu sợi nhị vàng ươm. Công việc này tốn khá nhiều thời gian, mỗi lần lấy nhị một bông hoa là phải cho ngay vào cái hộp có nắp đậy để khỏi mất hương thơm.

Sau khi nhặt hết các sợi vàng, cho chỗ “gạo” thu được vào ướp với trà trong vài ngày. Sau đó, cụ Hòa sàng bỏ các hạt gạo, sao lên để giảm bớt độ ẩm, rồi lại tỉ mẩn tách nhị của 100 bông sen khác để ướp, cứ thế ba lần thì món trà sen hảo hạng mới hoàn tất.

Trà sen phải được dùng với bộ chén nhỏ, pha ra có màu xanh vàng trong vắt. Món đồ uống thanh nhã này không dành cho những người bận bịu, vội vàng. Cần nhấp từng ngụm nhỏ, thong thả tận hưởng mùi hương nhẹ, tinh khiết của hoa sen phảng phất lẫn trong hương trà đượm nồng, trong một buổi sáng trong lành và yên tĩnh.

Hương sen khiến người uống trong lòng thư thái, không thể so với loại trà ướp hương sen hóa học, rất nồng và dễ gây đau đầu. Nó là món quà quý mà con cái có thể làm để dâng lên cha mẹ, hoặc để những người bạn già tri kỷ dùng khoản đãi nhau.

MonngonHanoi.com

Read more »

Trà Tuyết Shan

Ai đã một lần thưởng thức hẳn không thể nào quên. Chè Shan Tuyết cổ thụ đúng là món quà của tạo hóa ban cho con người.

-Xuất xứ:

Chè được hái từ cây chè cổ thụ mọc ở độ cao trên 1.200 m so với mặt nước biển. Dân bản gọi là chè Tuyết (hoặc Tuyết Shan) vì mùa đông tuyết phủ trắng ngọn cây, ấp ủ tinh hoa trời đất đợi đến mùa xuân nảy lộc đâm chồi, người dân hái lượm tự nhiên tạo ra sản phẩm chè sạch, nước mang hương vị đặc biệt thơm ngon. Chỉ có ở một số nơi thuộc các tỉnh Yên Bái, Hà Giang

-Chế biến: Người ta cứ để chè phát triển tự nhiên, không tỉa, không gọt, không hãm. Khi thu hoạch, đem búp về chế biến theo “công nghệ” thủ công truyền thống của người Mông

-Màu sắc và mùi vị:

nước chỉ phơn phớt vàng, nhấp một ngụm, người tinh ý có thể nhận thấy đủ các vị: chát, ngọt, ngậy lưu mãi nơi đầu lưỡi; đến lúc trà đậm hương nồng nước thì thấy nước vàng sậm hơn. Và, ai đó đã nhận ra ở khúc thưởng trà này mùi vị ngọt ngào của mật ong rừng; vị ngọt của trà đọng lại trong miệng rất lâu (hậu ngọt) như hương núi rừng tan dần trong miệng. Khi để nguội chè dần ngả từ màu xanh sang màu vàng mật.

-Công dụng:

chống oxy hoá, giúp tỉnh táo, sảng khoái…

Đêm, nằm đắp chăn giữa mùa hè, vẫn thấy cây lá rừng chè cổ thụ lúc nào cũng được tươi tắn bởi mù sương. Không bao giờ phải bón phân hay phun thuốc trừ sâu. Có lẽ vì thế mà sản phẩm chè xanh này mới thơm ngon tinh khiết đến lạ thường, rất được thị trường ưa chuộng, vì ngoài chất lượng tuyệt hảo thì chè Shan Tuyết còn là chè sạch tuyệt đối. Ai đã một lần thưởng thức hẳn không thể nào quên. Chè Shan Tuyết cổ thụ đúng là món quà của tạo hóa ban cho con người.

Read more »

Tản mạn trà Nhật

Người Nhật uống trà rất nhiều: một chén buổi sáng cho tỉnh ngủ, một chén trước khi bắt đầu bắt tay vào công việc, vài ba chén trong buổi chiều và ít nhất một chén sau mỗi bữa ăn…

Nói đến trà, tiếng Nhật là cha hoặc ocha, đương nhiên có nghĩa là trà xanh, khác với kocha là trà đỏ. Trà xanh được trồng tại những khu vực có khí hậu ấm ở Nhật Bản, trong đó trà của tỉnh Shizuoka chiếm đến một nửa sản lượng trà của toàn Nhật Bản. Một khu vực sản xuất lớn khác là Kyushu.

Nguồn ảnh: tradao

Ở Nhật Bản có rất nhiều loại trà xanh, tùy vào cách trồng và phương pháp chế biến. Loại thông dụng nhất gọi là sencha, chiếm đến 80% tổng sản lượng trà lá sản xuất ở Nhật Bản. Người ta dùng hơi để khử trùng lá trà, đồng thời cũng để lá không bị đổi màu. Lá trà được cuộn lại để giải phóng dịch và các enzym bên trong, sau đó được sấy khô bằng khí ấm, trở nên nhỏ như đầu mũi kim và có màu xanh thẫm.

Gyokuro là loại cao cấp nhất trong các loại trà lá, làm từ những búp mềm, được chọn lọc rất kỹ lưỡng. Cách làm cũng giống như đối với sencha. Bancha là loại trà cấp thấp hơn, làm từ những lá để lại không dùng cho sencha, nước có màu nâu vàng. Khi sencha và bancha được làm nóng cho tới mức lá có màu nâu thì gọi là hojicha. Loại này nước có màu nâu đỏ sẫm.

Matcha là loại trà bột chủ yếu dùng trong trà đạo. Cũng như gyokuro, nguyên liệu phải là những lá được chọn lựa kỹ càng, được hấp bằng hơi, sấy khô và sau đó nghiền thành bột. Khi uống thì cho nước vào bột trà rồi dùng một dụng cụ bằng tre khuấy lên.

Nguồn ảnh: cuocsongviet

Trà du nhập vào Nhật Bản từ Trung Quốc. Theo một giả thuyết, trong thời Nara (710-794), rất nhiều nhà sư Nhật Bản sang Trung Quốc và đã mang hạt giống trà về Nhật. Có giả thuyết lại cho rằng trà được đưa tới Nhật Bản khoảng thế kỷ 9. Nhưng theo giả thuyết mà nhiều người chấp nhận nhất, sự khởi đầu của ngành sản xuất trà ở Nhật Bản là năm 1191, khi nhà sư Eisai gieo trong vườn chùa những hạt giống trà mà ông mang từ Trung Quốc về. Rồi ông khuyến khích trồng trà tại các vùng khác của Nhật Bản bằng cách quảng bá những lợi ích về y học của việc uống trà. Mặc dù trà hoang cũng mọc ở Nhật Bản khi đó nhưng chất lượng kém, còn trà trồng từ những hạt giống do nhà sư Eisai mang về được gọi là “trà chính gốc”.

Trong vòng khoảng 500 năm kể từ khi được đưa vào Nhật Bản, trà chỉ được sử dụng dưới dạng bột, tức matcha. Phải đến thế kỷ 16, người ta mới phát hiện ra cách chế biến sencha, tức là trà lá. Trà đạo được ông Sen No Rikyu hoàn thiện vào cuối thế kỷ này, và chính ông đã thay thế những đồ dùng quý hiếm đắt tiền của Trung Quốc trong trà đạo bằng những đồ dùng bình dân của Nhật Bản. Ý nghĩa của trà đạo của Nhật Bản là mang lại sự bình an cho linh hồn và thể xác trong không khí hài hòa tĩnh lặng, lòng kính trọng con người và sự vật, đồng thời chú trọng đến sự sạch sẽ và trật tự.

Trước thời Edo, chỉ tầng lớp quyền quý mới uống trà. Trong thế kỷ 17, người Nhật mới uống trà như kiểu hiện nay, nghĩa là hãm trà bằng nước sôi, nhưng khi đó trà vẫn là một thứ đồ uống xa xỉ, và đến thế kỷ 18 mới phổ biến trong tầng lớp bình dân.

Nguồn ảnh: food

Vào đầu tháng 5, các cửa hiệu bán trà thường trương biển “có trà mới”. Trà hái đầu tháng 5 được gọi là ichiban cha, nghĩa là “trà thứ nhất”. Niban cha (trà thứ 2) là loại được hái vào cuối tháng 6 còn sanban cha (trà thứ 3) được hái vào cuối tháng 7. Càng vào đầu mùa, trong thành phần trà càng có nhiều axít amin nên vị càng thanh, Trà cuối mùa có chứa nhiều axít tanin nên vị chát hơn. Trà mới có hương vị đặc biệt nên ai cũng thích và muốn mua.

Để có một chén trà ngon, người sành uống trà không bao giờ dùng loại nước có nhiều thành phần khoáng chất như muối, sắt, canxi. Tốt nhất là dùng loại nước mềm, tức là nước từ những dòng suối trong vắt từ núi chảy ra. Trà chất lượng càng cao thì khi pha phải dùng nước ít nóng hơn và hãm trà lâu hơn. Với loại trà ngon nhất là gyokuro, nước sôi được để cho nguội bớt, chỉ còn khoảng 50-60oC, và hãm trà trong khoảng vài ba phút.

Khi uống kocha, người Nhật không mấy khi uống thẳng mà thường cho thêm đủ thứ như đường, sữa, chanh, rượu brandy, v,v… nhưng đối với ocha, họ không bao giờ cho thêm đường hoặc sữa vì yếu tố quan trọng nhất cần phải giữ là vị của trà, cũng như hương thơm và màu xanh của trà.

Nhật Bản không phải là nước duy nhất có cách uống trà cầu kỳ. Người Trung Quốc và người Việt Nam cũng có cách thức pha trà rất độc đáo và cũng có truyền thống uống trà lâu đời. Nhưng dường như chỉ ở Nhật Bản, trà mới được nâng lên thành “trà đạo” và đi vào tâm linh của mỗi người, cùng với nhiều truyền thống văn hóa khác.

Sưu tầm

Read more »

Cà phê Hà Nội

Người Việt có thói quen uống chè và nước vối. Thế nhưng ngày nay, các quán nước chè vỉa hè một thời ở Hà Nội đang mất dần và thay vào đó là các quán cà phê. Cà phê do người Pháp mang đến Việt Nam nhưng người Hà Nội lại tiếp nhận nó theo cách của mình để tạo ra thứ văn hóa cà phê riêng.
Cùng với vũ khí và lòng tham khi xâm chiếm thuộc địa, lính Pháp còn mang theo cả cà phê trong cuộc tấn công Đà Nẵng năm 1858. Ngay sau khi chiếm được thành phố này, trong căng tin của đám thực dân đóng ở cảng đã bán cà phê. Điều đó cũng dễ hiểu vì cà phê đã nhuộm cả châu Âu, đặc biệt là Pháp, Anh và Hà Lan từ thế kỷ thứ XVII. Theo cố nhà văn, nhà Nam bộ học Sơn Nam, năm 1864, Sài Gòn xuất hiện 2 quán cà phê đầu tiên do người Pháp làm chủ là Lyonnais (trên đường Lý Tự Trọng ngày nay) và Café de Paris (nằm trên đường Đồng Khởi ngày nay).

Cà phê đến Hà Nội muộn hơn, tất nhiên là cũng theo chân đám lính Pháp ra tấn công thành Hà Nội lần thứ 2. Sau khi chiếm được Bắc thành năm 1882, năm 1883 ở phố Thợ Khảm (nay là phố Tràng Thi) xuất hiện quán cà phê đầu tiên. Báo Tương lai Bắc Kỳ số ngày 5-8-1885 viết “Từ 1884 đến 1885, số quán cà phê tăng lên rất nhiều, phố Thợ Khảm có các hiệu Café du Commerce, Café de Paris, Café Albin, Café de la Place, Café Block. Nhưng sớm nhất và nổi tiếng nhất là Café de Beira”. Nếu Café du Commerce dành riêng cho các thương gia thì Beira là nơi hội tụ của các sỹ quan. Chủ quán Beira là người có tuổi, trước khi nghỉ hưu bà này bán căng tin trong quân đội.

Cà phê được đưa từ Pháp sang và cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, uống cà phê cũng chỉ là người Pháp. Thời kỳ này các quan triều Nguyễn trên đất Bắc Kỳ, dù hằng ngày phải tiếp xúc với đám sỹ quan Pháp nhưng theo báo Tương lai Bắc Kỳ thì “họ vẫn còn xa lạ với thứ nước uống màu đen như nước cống và có vị đăng đắng”.

Trước đó, khi nhà Nguyễn dâng 6 tỉnh miền Đông cho thực dân Pháp, một số nhà tư bản bắt đầu đưa cây cà phê vào trồng trên vùng đất ba-zan ở Tây Nguyên vào năm 1870.

Năm 1887, cũng người Pháp đưa cây cà phê vào trồng ở In-đô-nê-xi-a. Như vậy, Việt Nam là nước uống cà phê cũng như trồng cây cà phê sớm nhất Đông Nam Á. Thế nhưng ai là người Hà Nội đầu tiên uống cà phê và quán cà phê đầu tiên ở Hà Nội do người Việt mở thì không thấy sách nào nói đến. Chỉ biết chắc chắn rằng, đầu thế kỷ XX, người Hà Nội mới làm quen và uống cà phê nhưng chủ yếu là giới trí thức.

Trên thế giới có 5 kiểu pha cà phê. Mỹ, Đức, Thụy Sỹ pha cà phê bằng cách cho nước sôi chảy qua túi lọc; I-ta-li-a thì cho nước bị ép dưới áp suất cao rồi mới chảy qua bột cà phê. Còn người Pháp nghĩ ra kiểu pha bằng phin, giống như hiện có ở các quán ngày nay từ năm 1822. Tuy cùng có xuất xứ từ Pháp, nhưng lại có sự khác nhau giữa cà phê Hà Nội và cà phê Sài Gòn. Thời Pháp cai trị, cà phê Sài Gòn chia ra làm hai loại: cà phê bình dân và cà phê cao cấp, trong khi Hà Nội chỉ có một loại.

Chủ các quán cà phê bình dân ở Sài Gòn phần lớn do người Hoa gốc Quảng Đông (ở Sài Gòn giữa thế kỷ XIX có hẳn một phố tên là Quảng Đông), song cà phê vẫn chỉ là thứ phụ lẫn trong các thứ ăn buổi sáng.

Người lao động sau khi ăn sáng xong làm một cốc cà phê pha sẵn rồi bắt đầu công việc, nên cà phê được pha trong tất hay trong vợt. Nghĩa là cà phê cho vào trong chiếc tất (miền Nam gọi là vớ), sau đó dội nước sôi qua chiếc tất này nhiều lần cho đến khi người pha cảm thấy được thì thôi. Có quán cho cà phê bột vào trong chiếc vợt rồi ngâm vào nước sôi. Hai cách pha này giúp cho quán đáp ứng cho lượng khách uống cấp tập vào buổi sáng. Cả hai kiểu vẫn còn được duy trì cho hiện nay. Trong khi đó, cà phê ở Hà Nội từ thời Tây đều pha bằng phin. Một số quán đông khách thì họ đặt thợ Hàng Thiếc làm các phin lớn bằng nhôm.

Nét đặc thù của cà phê Hà Nội là dân mê thứ nước màu nâu có vị đắng này đa phần là trí thức, những người buôn bán khá giả. Người lao động chủ yếu uống nước chè. Chè vừa là thức uống truyền thống lại vừa là thứ chữa bệnh theo quan niệm của Đông y nên họ không hứng thú với cà phê.

Từ cà phê, dân nhiều nước trên thế giới đã pha trộn thêm sô-cô-la, sữa, chút rượu, kem… tạo ra trên 100 loại sản phẩm đáp ứng khẩu vị của các vùng, miền khác nhau. Trong hơn 100 sản phẩm ấy thì Hà Nội góp một thứ thuộc loại độc đáo là cà phê trứng. Người sáng tạo ra cà phê trứng chính là cụ Giảng.

Cà phê đen cho vào cái cốc nhỏ, thêm một chút sữa, một chút đường và chỉ lấy lòng đỏ trứng gà (phải là trứng gà ta); sau đó đánh bằng đũa tre (đầu đũa có 6 nan làm thành hình quả trám), đánh cho đến khi nào bọt bông màu nâu lên đến miệng cốc tỏa mùi thơm lừng thì mới mang ra cho khách.

Uống cà phê trứng thật hấp dẫn vì có “tam vị, nhị mùi” (vị béo của sữa, vị ngọt của đường, vị đắng của cà phê và mùi thơm của trứng gà, mùi thơm của cà phê). Những năm 40 thế kỷ trước, cụ Giảng là nhân viên bar trong khách sạn Metropole Hà Nội chuyên pha cà phê.

Tuy nhiên, cụ lại pha theo kiểu Pháp, tức là cà phê pha rất loãng, đường và sữa tươi để ngoài. Ai thích uống ngọt vừa hay ngọt sắc hoặc sữa thì cho đường, sữa tùy ý. Nghỉ  việc, cụ về nhà mở quán ở phố Cầu Gỗ và pha theo kiểu của riêng mình. Cụ tự mua cà phê nhân và rang rồi xay lấy. Cụ không xay cà phê quá mịn nên khi pha bằng phin, không bao giờ bị tắc.

                                                                                                                  Nguyễn Thịnh
                                                                                                                Theo Hà Nội Mới

Read more »

Uống cà phê theo phong cách của người Êđê

Nhâm nhi một tách cà phê vào mỗi sáng thức dậy đã trở thành thói quen của rất nhiều người dân đô thị, đặc biệt là vào những ngày cuối tuần.

Tuy nhiên, ít người biết rằng có một dân tộc thiểu số sống ở Đắk Lắk hay ở các tỉnh Tây Nguyên cũng có thói quen uống cà phê buổi sáng như vậy. Đó là người dân tộc Êđê. Nhưng kiểu uống của họ hoàn toàn khác với người Kinh.4h sáng, lúc đại đa số mọi người còn đang ngủ thì người Ê đê lại say sưa bên cốc cà phê của mình. Chị H’ Diai (buôn M’ Grư, Xã Cư Xuê, huyện Cư Mgar, Đăk Lắk), một trong 4 người con gái trong gia đình dậy nhóm lửa đun bếp. Chị gái của chị thì vác gùi ra suối lấy nước, con suối cách nhà khoảng 5km. Có nước về, cả mấy mẹ con cùng nấu cơm, nhưng trước hết là pha cà phê cho cả đại gia đình 4 hộ gồm 16 người cùng uống.

Uống cà phê buổi sáng đã trở thành một thói quen sinh hoạt của hơn 195.000 người Êđê sinh sống ở Đắk Lắk chứ không riêng gì gia đình chị H’ Diai. Với họ, buổi sáng không có cốc cà phê thì cả ngày sẽ thấy không khỏe mạnh, không tỉnh táo để làm việc. Khác với người Kinh, những người phụ nữ Êđê phải dậy từ 3g sáng để rang xay cà phê, những hạt cà phê ngon nhất trong vườn nhà được hái riêng để dành uống trước khi xuất khẩu ra bất cứ nước nào trên thế giới.

Lúi húi bên cối giã cà phê khi trời còn mờ mờ sương lúc bình minh, chị H’ Năm Mê (Buôn M’ Grư, Xã Cư Xuê, huyện Cư Mgar, Đăk Lắk) cho biết: “Cà phê này nhà tự trồng, tự sản xuất, giã ra, lấy cà phê ngon nhất, cà phê chín nhất, lựa chọn rồi phơi khô, rang và tự xay; không pha bất cứ tạp chất gì, mà còn nguyên sơ cà phê của đồng bào dân tộc mình. Sáng sớm các chị em phụ nữ giống như tụi mình phải giã buổi sáng. Đây là một thói quen, nó không phải nghiện, bất cứ gia đình nào cũng phải uống cà phê. Mỗi lần giã khoảng 10kg uống dần”.

Thông thường, một gia đình 16 người sẽ cần đến khoảng 5 thìa to cà phê bột nguyên chất. Cà phê của họ rất đặc, không pha sữa hay hương liệu nào. Chỉ có cà phê đen sánh, nhưng có màu vàng như mật ong pha cùng với đường. Cái vị chát chát và đắng ngắt của cà phê nguyên chất có lẽ chỉ có người sành cà phê mới cảm nhận hết được vị ngon. Cà phê không pha bằng phin mà được cho vào những chiếc túi được làm bằng vải xô nhiều lớp, do những người phụ nữ tự khâu.

Chị H’ Diai cho biết về thói quen rất thú vị của người Êđê: Một ly cà phê nhỏ được chuyển qua tay nhiều người; nhiều người uống chung một ly mới vui, mới đoàn kết. Sự gắn kết cộng đồng của người Ê đê, một phần nào đó cũng được thể hiện trong cách uống là lạ này.

Không chỉ người lớn, mà trẻ em người Êđê đến 3 tuổi đã bắt đầu uống cà phê. Cà phê đã trở thành người bạn đồng hành cùng người Ê đê trong suốt cuộc đời. Mỗi buổi sáng, họ uống cà phê trước khi ăn bất cứ thứ gì vào bụng. Sau đó là bữa sáng, bữa cơm chính trong ngày. Đấy mới là lúc người phụ nữ có thời gian làm đẹp cho mình và người đàn ông chuẩn bị lên rẫy. Còn trẻ con với ly cà phê buổi sáng đã đem đến cho chúng đủ năng lượng để chạy nhảy cả ngày và đợi bố mẹ làm rẫy trở về. Hầu như nhà nào ở đây cũng đều trồng cà phê xuất khẩu.

Cà phê là nguồn thu nhập chính cho mỗi gia đình, nhưng nó còn gắn bó hơn thế, bởi uống cà phê đã trở thành một tập tục được tiếp nối từ đời này qua đời khác trong mỗi gia đình người Êđê.

Theo: Xuân Dung, VTV

Read more »