Thưởng thức Chè tươi trong văn hóa chè Việt

Với nhiều người Hà Nội, chè tươi là thứ nước uống của gia đình và cũng là thứ uống bình dân ở các quán nước tại bến tàu, bến xe và bên vỉa hè… Chè tươi có thể mua dễ dàng ở chợ. Hàng ngày, người ta chở về đây từng bao tải chè tươi.

Uống chè là thú ẩm thực khởi đầu những câu chuyện tâm giao của người Việt. Nét văn hóa này không chỉ hấp dẫn nhiều người Việt mà còn thu hút cả người nước ngoài.

Russ Redon, thầy giáo dạy tiếng Anh tại một trung tâm ngoại ngữ ở Hà Nội hơn năm nay, nhận xét: Có một nét đặc trưng rất thú vị là đầu mỗi ngõ phố Hà Nội thường có một quán cóc bán nước chè. “Cạnh quán phở - món ăn tôi rất yêu thích - cũng đều có một quán nước chè, ai ăn xong cũng ra làm một chén nước chè nóng, chè tươi”, Russ Redon kể.

Một thói quen có lẽ thành nét văn hóa độc đáo của người Việt Nam mà Russ Redon rất thích thú. Hằng ngày, người dân ven hồ Tây phía phường Bưởi thường gặp thầy giáo người Ôxtrâylia gần 70 tuổi này “bi bô” nói chuyện với các em nhỏ và uống chè tươi như người Việt. Có lẽ vì vậy, người dân quanh đó gọi ông với cái tên thân mật, “Ông Tây chè tươi”.

Nét văn hóa trong uống chè

Ông Đoàn Hùng Tiến, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu chè cho biết: Việt Nam là một trong những quê hương của cây chè. Gần 50 năm gắn bó cuộc đời với cây chè, đi dự hội thảo, giao lưu nhiều lần với các chuyên gia nước ngoài về cây chè, ông Tiến luôn tự hào khoe với bạn bè quốc tế về chè tươi của Việt Nam.

Nói về văn hóa uống chè, ông Tiến cho rằng: Cách uống chè mạn của người Việt gần giống với Trung Quốc với bàn trà, chén tống, chén quân... nhưng uống chè tươi (có nhiều nơi gọi là chè xanh) là nét độc đáo chỉ riêng có duy nhất tại Việt Nam. Đây là thức uống cổ xưa và phổ biến của người Việt.

Trước kia, người dân ở nông thôn, thành thị đều dùng thức uống này. Vườn lấy lá làm chè tươi có vườn riêng, cây chè tươi được trồng tự nhiên, cao vút, sau đó bẻ cành chè đó, cả búp và lá già (màu vàng bánh tẻ).

Với những người hoài niệm, họ thường nhớ về các làng quê, nơi dưới những gốc đa đầu làng thường có những cái quán nhỏ với một cái chõng tre, có đặt sẵn một cái ấm đất lớn đựng nước chè tươi. Khách qua đường khát nước, ghé lại, uống bát nước chè tươi, ăn một củ khoai, một bắp ngôhoặc một miếng kẹo lạc, cảm thấy thật thư thái.

Bát nước chè tươi, bóng đa đầu làng, đó là một phần trong hồn quê Việt. Một tục lệ khác, cũng rất phổ biến, là những gia đình nào làm nhà mới thường nấu nước chè tươi cho thợ uống. Và nay, nhiều khách sạn, resort lớn cũng giới thiệu hình ảnh quán nước chè tươi, củ khoai luộc, kẹo lạc... mang hình ảnh thuần Việt này.

Còn nhớ, cách đây khoảng chục năm, ở Hà Nội nở rộ các quán trà đạo nhật bản, rồi quán trà Bát bảo, quán trà Tàu. Nhưng sau sự háo hức ban đầu với những thứ đồ uống “mác ngoại”, người ta lại trở về với chè tươi - hữu ích cho sức khỏe.

Ông Tiến cho biết: Những nghiên cứu về chè được công bố cho thấy, thành phần catechin có trong chè tươi có tác dụng giảm nguy cơ gây ung thư, tác dụng chống phóng xạ, diệt khuẩn, diệt virút cúm, chống hôi miệng... Chất cafein có trong chè tươi tác dụng chống buồn ngủ (chỉ khoảng 2-3 tiếng), giảm mệt mỏi và lợi tiểu. Trong chè có nhiều loại vitamin tốt cho sức khỏe nên có lẽ vì vậy mà người Anh uống chè nhiều gấp 3-4 lần người Việt.

Bản sắc “thưởng chè” mỗi miền

Theo nghiên cứu của ông Tiến, cách pha chè tươi mỗi vùng một khác. Theo sách hướng dẫn, lá chè tươi vò nhẹ rồi cho vào nồi nấu, sau đó thưởng thức bằng bát sành.

Nhưng thực tế ở Hà Nội, nhiều người thường cho chè vào ấm tích, rồi đổ nước nóng vào hãm, rót ra cốc nước xanh vàng. Có nhà còn cho vài lát gừng. Với nhiều người Hà Nội, chè tươi là thứ nước uống của gia đình và cũng là thứ uống bình dân ở các quán nước tại bến tàu, bến xe và bên vỉa hè… Chè tươi có thể mua dễ dàng ở chợ. Hàng ngày, người ta chở về đây từng bao tải chè tươi.

Còn tại vùng núi Bá Thước (Thanh Hóa), đồng bào Mường uống chè tươi theo kiểu chọn những lá chè già, có gai, lá giòn xanh bóng bỏ vào cối giã nát rồi hãm với nước sôi uống nóng.

Trong khi ở Nghệ An, người ta cho chè xanh vào nấu trong nồi, cuộn cành chè vào nồi đun 2-3 tiếng sau mời cả làng xóm khoảng 20 - 30 người đến uống, trò chuyện rồi ăn khoai lang luộc.

Vài nơi ở Hà Tĩnh, người ta hái cả cành chè gồm có ngọn chè và cả thân chè rồi bẻ nhỏ, vò nát bỏ vào nấu trong ấm đất. Người dân Huế lại chặt nhỏ cành lẫn thân chè phơi cho khô rồi đun nước uống dần. Từ nước cốt đầu tiên, người ta cứ pha thêm nước cho loãng dần và uống tiếp...

Theo ông Tiến, không ít lần, các lễ hội văn hóa chè được tổ chức ở nước ngoài để giới thiệu với thế giới kiểu uống chè mạn theo phong cách của Việt Nam, nhưng đến giờ, không ít người Việt vẫn mong được giới thiệu về văn hóa uống chè tươi “made in Việt Nam” với bạn bè 5 châu.

Sưu tầm

Read more »

Cách chọn và dùng ấm pha trà

Chọn ấm và dùng ấm như thế nào để có được chén trà ngon nhất.Amthuc365 sẽ cùng bạn đàm đạo về vấn đề này một chút nhé!

Bước 1. Chọn ấm pha trà.

Nên chọn ấm như thế nào? Câu hỏi đó không phải dễ trả lời. Nó tùy theo nhu cầu. Thường thì chúng ta chỉ uống một mình hay hai người nên ấm không nên lớn quá. Ấm nào chỉ đủ rót ra hai tới bốn ly là vừa. Ấm độc ẩm (chỉ rót được một ly) cầm lóng cóng mà lại mất công rót đi rót lại hoài, không tiện. Ấm song ẩm dùng khi uống một mình và nếu uống hai người thì phải loại lớn hơn để mỗi lầm rót ra đủ cho mỗi người hai chén. Cũng nên có thêm một hai ấm lớn phòng khi phải đãi “tục khách” sau những buổi họp mặt đông người.

Ấm dùng hàng ngày không nên mua loại hình dáng kỳ dị, khó pha và cũng khó rửa. Ấm trơn hoặc ấm hình kỷ hà, trang trí nhã nhặn, diểm vài chữ viết … là tiện nhất. Trà, ấm cũng không thoát khỏi qui luật tiền nào của nấy tuy rằng nhiều khi cũng mua được một cái ấm giá hời. Những ấm đắt tiền thường là đất tốt, da mịn, trông qua cũng biết loại thượng phẩm. Nếu thực sự muốn dùng ấm vào mục đích uống trà, ta nên kiếm những kiểu giản phác, miệng rộng thân bè (như kiểu của Huệ Mạnh Thần) để dễ châm và thay bã trà. Những kiểu lạ lùng, kiểu cọ để chưng hơn là để dùng. Ấm trà bán theo bộ, nghĩa là đủ mọi thứ trong một “set” thường không phải là loại hảo hạng, chỉ dùng trong việc tiếp khách đông người. Ấm rẻ tiền hạng soàng, sờ nhám tay, trong lòng ấm chỗ lồi chỗ lõm, thô tạo.

Bước 2. xử lý ấm mới mua.

Ấm mua về không nên dùng uống ngay. Tốt hơn cả là dùng giấy nhám nhuyễn đánh trong ngoài cho sạch sẽ, trơn tru hết những bụi đất sét còn bám vào. Sau đó phải rửa cho hết mùi đất. Thường thì nên nấu trong nước sôi một lúc cho kỹ hơn. Những người chuyên môn chỉ là phải cho trà cũ vào nấu trong ba tiếng đồng hồ để trà thấm vào những khí khổng khiến ấm sậm màu hơn và nhiễm mùi trà. Nếu không phải pha trà và đổ đi bốn lần đầu.Vũ Thế Ngọc chỉ một “bí quyết” của ông là đem ấm ninh trong trà trong bảy ngày đêm, đem ra rửa sơ rồi ủ vào trà trong hai tuần, ấm sẽ cũ như đã dùng hàng trăm năm. Các chuyên gia nói là nếu như định chọn ấm để dùng cho loại trà ngon thì không nên tôi ấm bằng trà thường mà phải dùng trà cùng loại vì mặt trong ấm sẽ nhiễm mùi và ảnh hưởng đến trà sau này.

Bước 3. Bảo quản và sử dụng ấm.

Theo thời gian, ấm uống trà lâu ngày cũng ngả màu dần, chuyển sang đậm hơn lúc mới mua và cũng bóng hơn. Ấm tử sa không nên rửa hay cọ bên trong mà chỉ tráng bằng nước nóng, để cho khô và dùng khăn sạch lau bên ngoài. Vì thế ấm dùng lâu năm có đóng một lớp cao, càng dày, càng quí. Mỗi cái ấm chỉ nên dùng một loại trà để hương vị thuần nhất. Một bộ trà dùng lâu trở nên thân thiết như một người bạn, khác hẳn những sưu tập khác chỉ là sở thích mà không có liên hệ trực tiếp với đời sống hàng ngày.Có người cầu kỳ còn ví rằng mỗi lần uống trà là phối hợp cả ngũ hành kim (ấm đun nước), mộc (trà), thủy, hỏa và thổ (bình trà). Người Việt Nam ta không coi uống trà như một thứ nghi lễ như người Nhật, lại cũng không huê dạng, phô diễn như người Tàu. Tuy cũng chuộng ấm Tàu, trà Tàu nhưng thường là một phần của sinh hoạt làm tăng hương vị cho đời sống. Không ai nghĩ rằng phải cất công đi hàng nghìn dặm để kiếm cho được một hũ nước pha trà.

Tổng hợp Ngọc Bích

Read more »

Các loại trà nổi tiếng

Cây trà có tên khoa học là Camelia Sinencis, là một trong những thực vật thuộc họ Theacae, lá xanh tốt quanh năm và hoa màu trắng. Sau năm năm, cây trà được coi là trưởng thành và cho hoa lợi liên tiếp trong 25 năm hay lâu hơn nữa tùy theo sự chăm sóc của nhà nông.

Thông thường cây trà có độ cao tới hành chục thước nhưng để tiện dụng cho thu hái trà, người ta phải cắt tả thường xuyên để thân cây đạt độ cao tới đa từ 1 đén 1,5 m. Riêng những cây già thì cắt ngang thân để mầm non nẩy chồi mới và theo phương phá này, trà đạt tuổi thọ hơn một thế kỷ là sự thường.Để bảo quản tốt vườn trà, thường các cây bi sâu thì phải nhổ bỏ vì trà không thích hợp với thuốc trừ sâu và loại phân hóa học, mà chỉ thích ứng với loại phân hữu cơ hay bã đậu nành.

Mùa hái trà thường vào tiết thanh minh vì thời gian này, tiết trời đã bắt đầu ấm áp, khí trời ấm áp, nắng hanh nhè nhẹ đủ cho muôn cây trong đó có trà xanh tốt, ươm hoa nảy lộc đầy cành.

Ở Trung Quốc cũng như ở Việt Nam, trà thường được trồng trên các vùng đồi thấp, làm thành các bậc thang. Người hái trà làm việc ngay từ sáng sớm. Theo quy định rất nghiêm nghặt, số lượng lá trà được hái tùy theo loại, chẳng hạn như trà xanh thì ngắt hai lá, còn trà Ô Long ngắt 3 lá to và 1 búp. Trà đem vè hong ngoài trời cho héo sau đó đem ủ, sấy và chế biến thành trà sống. Ở Trung Quốc thời trung cổ còn có những vườn trà cấm được quân lính canh phòng cẩn mật, chuyên sản xuất trà quý cho các hoàng đế.

Các vùng Tây Hồ, Hàng Châu nơi chuyên sản xuất trà Long Tỉnh, mùa trà kéo dài từ tháng 3 đến thagns 10, mỗi cây hái mồi kỳ độ 20, 30 lần à thời gian cách nhau 10 lần, mục đích là để hái trà toàn búp non. Người Trung Quốc có 4 vùng sản xuất trà nổi tiếng như trà xanh trồng tại Giang Bắc (phía tả ngạn sông Hoàng Hà) và Giang Nam (Vùng giữ Hoàng Hà và Giương Tử) Lĩnh Nam (Phúc Kiến, Hồ Nam, Quảng Đông, Quảng Tây) có trà Ô Long và vùng Tây Nam (Vân Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên) chuyên sản xuất trà đen và trà có nước màu đỏ tía.

Theo thống kê ở một số nước châu Á: Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc thì có tới hơn 1000 loại trà, nếu không phải là người sành về trà thì không dễ phân biệt. Có thể kể ra một số loại trà như: Long Tỉnh, Bích La Xuân…là loại trà xanh ủ ngắn hạn. Loại trà ủ trung bình có Bạch Hào, Ngân Châm, Bao Chủng, Động Đình, Thiết Quan Âm, Thủy Tiên, Vũ Di, Ô Long, trà ủ trong thời gian dài là loại trà hiện nay được phổ biến khắp thế giới và trong mọi tầng lớp, nên trồng và chế biến trà đã trở thành một kỹ nghệ quan trọng.

Hội chè Thái Nguyên 2011

Ở Việt Nam có loại trà ngon nổi tiếng là trà Thái Nguyên. Loại trà này đã phải trải qua 10 giai đoạn chế biến hết sức cầu kỳ. Ở Đài Loan nổi tiếng với trà Thiết Quân Âm. Còn ở Trung Quốc nổi tiếng với trà Ô Long. Nhưng đặc biệt nhất là trà Vũ Di, mọc trên một rặng núi rất cao lại vô cùng hiểm trở, người không thể leo tới để hái nên phải cho khỉ hút thuốc phiện rồi luyện tập chúng thành những chuyên viên hái trà như người.

Read more »

Chọn ấm Tử Sa như thế nào?

việc chọn mua một chiếc ấm trước hết phải xuất phát từ chính nhu cầu của người mua. Nếu mục đích của bạn tìm chiếc ấm Tử sa để hàng ngày làm bạn với trà, thì nên chọn kiểu ấm đơn giản, hoa văn trang trí dễ nhìn, không gây khó khăn khi lau rửa, miệng rộng dễ cho trà vào bình và bỏ xác trà khi dùng xong. Cần nhất là một chiếc ấm hình thể cân đối, vững chãi, không dễ bị ngã đổ.

Ấm Tử Sa là gì?

Từ xa xưa ấm pha trà bằng Đất Tử Sa đã lưu truyền với nhiều điều kỳ bí làm mê hoặc bao người uống trà. Dùng ấm Tử Sa pha trà sẽ giữ được nguyên hương, sắc của trà mà không làm trà bị biến chất. Ấm dùng lầu dần màu sắc trở nên sáng đẹp, nước pha trà càng thơm, càng dịu và dùng càng lâu thì đổ nước sôi vào cũng ra mùi trà. Ấm Tư Sa chịu nhiệt tốt, không rạn nứt dù nhiệt độ thây đổi, truyền nhiệt ít, cầm không nóng tay và có nhiều màu sắc dể chọn lựa.

Tại sao Đất Tử Sa có nhiều điều kỳ diệu như vậy ?

Zisha – đất sét đỏ, khoán sản đặc biệt của Trung Quốc. Loại đất này nằm sâu trong những tầng đất trên những sườn đồi và được gọi là “ Đá Trong Đá” . Thành phần khoán chất chủ yếu của nó bao gồm: hydromica, cao lanh, thạch anh, hạt mica và chất sắt nền và có cả silic, mangan, canxi , natri và kali. Là loại đất sét mềm tự nhiên, tinh khiết và không chứa bất kỳ nguyên tố nào có hại cho sức khỏe con người. Chính vì vậy, ấm trà làm bằng đất Tử Sa không có mùi của đất và chứa những lổ nhỏ li ti (khổng khí) có tác dụng cách nhiệt, giữ được hương của trà ngay cả khi dùng ấm pha trà lâu ngày. Chính chất sắt có trong Đất Tử Sa đã tạo ra các ấm có màu sắc khác nhau. Và đặt biệt hơn nữa, Ấm Tử Sa thường được nung ở nhiệt độ trên 1.000 độ C nhưng đất không bị biến dạng nên tạo được nắp ấm rất kín, ấm có độ bóng nước rót nước vào khô ngay và tiếng kêu lại rất thanh.

Ấm Tử Sa không chỉ là sản phẩm dùng để pha trà đơn thuần mà còn là loại hàng mỹ nghệ độc đáo, vừa có giá trị sử dụng vừa có giá trị nghệ thuật. Chính vì vậy nó luôn được nhiều người yêu thích, thưởng ngoạn.

Vậy làm cách nào để chọn được ấm Tử Sa tốt?

Khi chọn mua ấm Tử sa, nhiều người băn khoăn không biết nên dựa vào những tiêu chuẩn nào. Về khoản này, người bán bao giờ cũng sẵn sàng chỉ dẫn một vài “tuyệt chiêu”, để thuyết phục bạn. Như biểu diễn thả ấm vào chậu nước nổi bồng bềnh, không nghiêng lệch; nhận chìm xuống rồi buông tay, ấm sẽ nổi trồi lên mặt nước mà không bung nắp hay bị lật chìm; hoặc bịt ngón tay vào lỗ thông hơi trên núm nắp ấm thì rót nước không chảy; dùng nắp ấm gõ nhẹ vào quai phát ra âm thanh như tiếng sắt, tiếng đồng…Thật ra, tất cả những thứ ấy ngày nay đã trở thành tiêu chuẩn kinh điển, mà nhà sản xuất ấm Tử sa nào cũng đạt tới, nếu không muốn bị đào thải.

Như vậy, việc chọn mua một chiếc ấm trước hết phải xuất phát từ chính nhu cầu của người mua. Nếu mục đích của bạn tìm chiếc ấm Tử sa để hàng ngày làm bạn với trà, thì nên chọn kiểu ấm đơn giản, hoa văn trang trí dễ nhìn, không gây khó khăn khi lau rửa, miệng rộng dễ cho trà vào bình và bỏ xác trà khi dùng xong. Cần nhất là một chiếc ấm hình thể cân đối, vững chãi, không dễ bị ngã đổ.

1.NHÌN BẰNG MẮT: Hình dáng thanh thoát, ưa nhìn.Các bộ phận như :thân ấm, nắp, miệng, vòi, quai, đáy phải cân đối, liền lạc. Màu sắc đồng đều trong ngoài. Dấu triện của nghệ nhân hay nhà sản xuất nét chữ sắc sảo, đặt cân đối ở trung tâm đáy ấm, theo trục thẳng từ quai sang vòi ấm. Những chiếc ấm đắt tiền thường có thêm dấu triện phụ dưới nắp và quai cầm thật rõ nét. Vòi ấm có thể dài ngắn khác nhau, nhưng quan trọng là khi rót, nước chảy thông, đều và thẳng dòng, không rơi vãi hay đọng giọt nhểu ra ngoài.

2.NGHE BẰNG TAI: Đặt ấm lên lòng bàn tay, tay kia cầm nắp ấm khẽ gõ vào quai, tiếng kêu đanh; chắc như kim loại chạm vào nhau.

3.CẢM NHẬN BẰNG TAY: Trơn láng, mịn màng, không tì vết. Nắp và miệng ấm khít khao, vì ấm Tử sa được nung trong lò liên tục 23 tiếng đồng hồ ở nhiệt độ từ 1.190 – 1.270 độ C (trung bình 1.200 độ C), đòi hỏi tay nghề nghệ nhân phải cao, chất đất phải thật tốt và mịn mới không bị co giãn khi nung. Do tính bào mòn trong quá trình sử dụng, một chiếc ấm dùng càng lâu càng lên nước, không đổi màu, đó mới chính là đặc trưng ưu việt của ấm Tử sa, chứ màu sắc đất không liên quan gì đến chất lượng và công dụng.

Ngoài ra, bạn đừng bao giờ nghe lời quảng cáo những chiếc ấm Tử sa mới phát ra mùi thơm. Vì ấm làm bằng đất đào trong núi, lọc lắng thành bùn, lại phải qua quá trình nung trong lò, làm sao có mùi thơm được? Hoặc có người tin rằng, ấm Tử sa càng lâu năm càng có giá trị. Điều đó chỉ đúng một phần về giá trị lịch sử (như chơi đồ cổ), thực tế không phải chiếc ấm Tử sa lâu năm nào cũng đạt chuẩn về tính nghệ thuật, kỹ thuật tay nghề, chất liệu…Trong giới chơi ấm hiện nay, có những chiếc ấm mới làm ra nhưng giá trị cao gấp nhiều lần những chiếc ấm lâu năm.

Ấm có vòi khi rót nước chảy xoắn vòng

GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG

Ngày nay, đi du lịch bất cứ nơi nào trên thế giới bạn cũng có thể mua được ấm Tử sa. Tuy nhiên, nhiều nhất vẫn là TQ, kế đến Đài Loan, rồi mới tới Hong Kong, Singapore, Nhật, Thái Lan, Mỹ…Về giá cả, câu “tiền nào của đó” hầu như không ép phê với mặt hàng ấm Tử sa, bạn có thể rinh nhầm một chiếc giá thật đắt không đúng giá trị thật của nó, nhưng đôi khi cũng mua được giá hời tùy vào cái duyên của bạn. Về khoản này, xin mách bạn một số kinh nghiệm: đối với hàng do thương lái gốm sứ đem vào VN, những chiếc ấm trung bình, dùng được, bạn chỉ cần trả 1/3, hoặc tối đa ½ giá họ đưa ra là mua được (thí dụ họ ra giá 600.000 đồng, nếu kiên nhẫn trả giá bạn có thể chỉ chi ra từ 200-250.000, thậm chí có món kêu 800 ngàn, chỉ bán 200 ngàn đồng), riêng những chiếc ấm được xem là cao cấp, trong bụng bạn rất thích, cũng không nên trả giá quá 50%.

Ấm rao bán trên mạng: 3.200 Nhân dân tệ (khoảng 6,4 triệu VNĐ)

Đi du lịch TQ theo đoàn, không nên mua ấm tại các cơ sở sản xuất hay cửa hàng do hướng dẫn viên địa phương đưa tới. Giá cả ở những nơi này thường không phản ánh đúng giá trị sản phẩm, thậm chí nếu bạn thử trả chừng phân nữa giá niêm trên sản phẩm thì đã phải móc ví, để nhận hàng. Tại các điểm đón khách du lịch, có nhiều cửa hàng bày bán ấm Tử sa như…bán kẹo, chỉ cần trả ¼ hoặc 1/3 giá niêm là mua được.

Chiếc ấm mua 50 đồng ở Hàn San tự

Ấm của nữ nghệ nhân Ngô Lợi Quần – Nghi Hưng, mua ở TP.HCM 500.000 đồng

Ở Tô Châu, tôi mua được một chiếc ấm trong tình cảnh hết sức tức cười: giá chỉ 50 tệ (100.000 VNĐ), mua ở cửa hàng xéo cổng Hàn San tự. Do người bán ra giá quá cao: 420 tệ, tôi vì không muốn mua nên trả bừa 50 tệ để rút lui, không dè bị bà chủ níu áo lại, nói: “Dạo này ế ẩm quá, mấy ngày chưa bán được hàng. Bán cho ông 1 cái để lấy hên!” Thêm một trường hợp khác ở TP.HCM: Tại gian hàng gốm sứ ở công viên Phú Lâm, tôi bắt gặp chiếc ấm của nữ nghệ nhân Ngô Lợi Quần mà mình đã nhìn thấy ở Vô Tích, chủ hàng ra giá 1,6 triệu đồng, do biết rõ chất lượng ấm và người làm ra nó, tôi trả đến 800.000 đồng mà vẫn không mua được. Tuần sau, tình cờ có việc đi ngang, tôi ghé vào thấy chiếc ấm vẫn còn, nhưng lần này người đứng bán là một cô gái khác. Tôi thử trả giá và không ngờ mua được chỉ với 500.000 đồng.

Tổng hợp Ngọc Bích

Read more »

Uống Trà và Tịnh tâm

Người tu có nhiều niềm vui giản dị. Uống trà chẳng hạn. Pha ấm trà ngon là cả một công phu. Có người có trà thơm, ấm tốt, nhưng không biết cách pha. Phải học. Không phải học cách pha trà. Mà là học cách uống. Trước tiên cần tập ngồi cho yên. Vừa cầm chén trà, vừa đi tới đi lui lăng xăng thì trà ngon cách mấy cũng uổng phí. Tập ngồi yên, tức là tĩnh tọa, hay ngồi thiền.

Đến chùa, đôi khi ta được thầy đãi trà. Uống trà với thầy, ta học từ thầy cách ngồi yên. Đôi khi, một sư chú phải học ngồi uống trà với sư anh đến mấy năm, mới bắt đầu được sư anh cho pha trà. Ngồi yên thì tâm cũng yên. Tâm yên rồi thì rửa bình, rửa chén và bắt đầu pha trà đi! Nhiều khi trà không ngon lắm, nhưng biết cách pha thì vẫn thưởng thức được trọn vẹn hương và vị của nó. Ngược lại, trà ngon mà tâm còn đầy bụi trần thì pha ra vẫn lạt phèo.

Uống Trà và Tịnh tâm-01 (ảnh sưu tầm)

Một thú vui khác của người tu là đọc kinh. Đọc kinh cũng không khác uống trà gì mấy. Cuốn kinh vẫn nằm đó. Nhưng không phải ai lật kinh ra đều thấy chữ. Chữ trong kinh khác với chữ nghĩa nơi các cuốn sách thường. Chữ trong kinh là hoa trái của công phu. Người nào có công phu tu tập, nhìn vào kinh, chữ nghĩa đổi mới hoài. Mỗi lần đọc là một lần khám phá. Như vậy ta cần học đọc kinh, cũng như học cách pha trà.

Có một thầy cho rằng thời buổi này giảng dạy các vị cư sĩ khó quá. Họ thuộc kinh còn giỏi hơn các thầy nữa. Tôi nói: ‘Đúng chớ. Đâu phải là tu sĩ mới hiểu kinh đâu. Nhưng không phải ai đọc kinh cũng hiểu nghĩa. Phải có tu tập. Không có tu tập thì đọc kinh càng nhiều, càng có nhiều hiểu lầm.’ Tuy vậy, ta vẫn phải giảng. Tại vì khi giảng kinh, ta nói từ những khám phá của chính ta. Những khám phá đó, có công năng làm cho người nghe thấy ra hướng thoát khổ.
Nhiều khi người ta tụng một bài kinh thôi. Tụng hoài cả mấy chục năm nhưng không hiểu nghĩa. Hoặc có hiểu nghĩa thì cái hiểu đó không tiến thêm được chút nào. Như vậy đọc kinh cần phải học. Không phải học hiểu từng chữ, mà là học khám phá. Đọc kinh như vậy thú vị vô cùng. Buổi sáng, uống mộtấm trà, đọc một trang kinh. Đó là thú vui tao nhã của người tu hành.

Uống Trà và Tịnh tâm-02 (ảnh sưu tầm)

Ngoài ra, giữa uống trà và đọc kinh còn có một điểm giống nhau. Đó là sự thảnh thơi. Phải thảnh thơi thì mới thưởng thức được một bình trà. Phải thảnh thơi thì mới khám phá ra những cái mới mẻ trong kinh. Không gian trong tâm giúp ta có khả năng sáng tạo. Cho nên uống trà là một pháp môn tu mầu nhiệm vô cùng. Ngồi cho thật yên để uống một ấm trà, ta phải có khả năng buông bỏ. Có bao nhiêu việc cần làm phải không? Làm sao mà ta có thể ngồi yên mà thưởng thức một chung trà cho được? Nếu tâm ta đầy dẫy những niệm như vậy thì không bao giờ ta có thể hiểu được ý kinh cả. Tụng đi tụng lại hàng ngày không phải là điều kiện thuận lợi giúp ta hiểu kinh. Ta phải có không gian. Đọc một câu thôi, nhưng nếu tâm ta có không gian thì ta sẽ khám phá nhiều hơn tụng cả bài kinh trong tâm niệm hấp tấp, bất an.
Như vậy uống trà tức là đọc kinh. Biết uống trà, thì mới biết đọc kinh. Nhìn một thầy pha trà, ta có thể thấy không gian ở trong lòng thầy. Cũng như nhìn vào cách bày biện trong một căn phòng, ta thấy được tâm của chủ nhân. Không gian giúp ta buông bỏ được những cái gì không thuộc về ta. Trở về được với chính mình, nhận diện đâu là mình, đâu là những cái thuộc về mình, tự nhiên ta có rất nhiều thảnh thơi. Ta biết ranh giới của ta. Những gì ta nên làm và những gì ta không nên làm. Ta sẽ bỏ được khuynh hướng muốn ôm vào lòng đủ thứ việc của thiên hạ.
Đạo Bụt có tương lai hay không, tùy thuộc vào nghệ thuật pha trà và uống trà của người tu. Có một sư chú, tu học với thầy mình đã lâu mà vẫn không thấy thầy dạy mình học kinh. Một hôm, trong lúc uống trà với thầy, mới rụt rè hỏi: ‘Thưa thầy, tại sao con thấy thầy ít dạy con học kinh quá vậy?’ Thầy trả lời: ‘Khi nào con biết uống trà cho đàng hoàng thì thầy mới dạy con học kinh. Dạy sớm, thầy sợ con hiểu lầm lời giảng của thầy.’ Thật là một vị thầy xuất sắc.

Tổng hợp: Thaolp

Read more »

Cappuccino thức uống sang trọng của người Ý

Còn hơn là một đồ uống, nhờ phong các pha chế độc đáo của người Ý, cappucino đẹp và tinh thế như một tác phẩm nghệ thuật...

Hãy biết cách chọn và sử dụng tách

Cappuccino là một thức uống sang trọng và cầu kỳ. Tách dùng để thưởng thức cà phê Cappuccino phải được làm bằng đá hoặc sứ, có thành dầy để giữ nóng lâu cho cà phê bên trong. Tách phải được hâm nóng trước khi phục vụ.

Những thành phần không thể thiếu

Một tách cà phê Cappuccino bao gồm ba phần chính: cà phê espresso, sữa nóng và sữa sủi bọt. Để hoàn thiện khẩu vị, người ta thường rãi lên trên tách cà phê Cappuccino một ít bột ca cao hay bột quế. Người pha chế thường dùng khuôn hay thìa khuấy điệu nghệ trong lúc rắc bột để tạo thành các hình nghệ thuật (hình trái tim, đám mây, bướm,...).

Như một tác phẩm nghệ thuật

Trong một tách Cappuccino, phần bọt sữa được đặc biệt chăm chút: về thẩm mỹ nó giúp tách cà phê đẹp hơn và hấp dẫn hơn. Về hương vị, nó giúp tăng độ béo, hương thơm, giảm độ chua và đắng củacà phê. Về vật lý, nó có tác dụng giữ nhiệt giúp lớp cà phê và sữa phía dưới nóng lâu hơn. Và cuối cùng lớp bọt này là cả một nghệ thuật biểu diễn, tùy tay nghề của bartender mà khi bưng ra, tách cà phê nóng Cappuccino sẽ có lớp bọt phía trên được tạo các hình nghệ thuật. Cà phê Cappuccino chỉ ngon khi uống nóng.

Và hương vị tinh tế

Cappuccino có vị cà phê trầm và nhẹ, cùng hương thơm của kem hòa lẫn vị béo của sữa.

Chỉ cần nhấp môi một ngụm nóng, bạn sẽ có ngay cảm giác thích thú khi thưởng thức một món ngon cùng với tâm trạng sảng khoái, đầu óc tỉnh táo, minh mẫn, .. 
Cappuccino được xem như một nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của người Ý. Họ thường dùng thức uống này trong bữa sáng hoặc dành thời gian riêng trong ngày để thưởng thức như một món riêng biệt.

Tổng hợp Nghique

Read more »

Trà đạo trong văn hóa Nhật

Chỉ một ly trà xanh nho nhỏ nhưng với người Nhật đó lại là một ốc đảo trong tầm hồn

Trà đạo được xem như là một điển hình văn hóa cổ xưa của người Nhật mà vẫn được duy trì và phát triển đến ngày nay. Với người Nhật, trà đạo là một hình thức uống trà để giải trí trong một bầu không gian yên tĩnh. Cả chủ và khách đều hướng đến một sự thư giãn tinh thần và sự hòa hợp với thiên nhiên. Hơn thế, trà đạo còn bao chứa cả những triết lý sấu sắc của người Nhật Bản. Trà đạo ngoài yếu tố thẩm mĩ confcos bốn nguyên tắc cơ bản là:

-         Wa - sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên.

-         Kei – sự tôn kính đối với người khác.

-         Sei – sự tinh khiết của tâm hồn

-         Jaku – sự yên tĩnh.

Thường những buổi tiệc trà được tổ chức để nghênh tiếp những vị khách quý, hoặc trong những dịp đặc biệt như: Hanami (ngắm hoa),thưởng ngoạn những đệm trăng rằm, song đôi khi chỉ đơn giản là dịp để hợp mặt bạn bè người thân. Xét về lịch sử, trà đạo bắt nguồn từ việc uống Matcha, một loại bột trà xanh được một số tư sĩ Nhật Bản mang về từ Trung Quốc vào khoảng thế kỷ thứ 8. Lúc đầu Matcha chỉ được dùng như một loại thuốc nhưng sau đó trở thành một loại thức uống xa hoa mà chỉ giới thượng lưu đương thời mới được hưởng. Nhà sư nổi tiếng người Nhật thời đó là Zen Eisai (1141 – 1215) đã coi việc uống trà Matcha như một thú tiêu khiển để tinh khiết tâm hồn, hòa hợp với thiên nhiên. Sau đó vào khoảng đầu thế kỷ 14, matcha dần được sử dụng trong các buổi họp mặt của giới thượng lưu. Vào thời gian này, một số quy tắc của một buổi tiệc trà đã được quy định vởi giới võ sĩ samurai. Senno Rikyu (1522 – 1591) một trong những thương gia giàu có nhất thời đó đã kế thừa, sáng lập và hoàn thiện lễ nghi của một buổi tiệc trà. Sau đó ông trở thành người truyền bá trà đạo nổi tiếng nhất của Nhật Bản vào giữa thế kỷ 16. Đến cuối thời Edo (1603 -1868) thưởng thức trà đạo là đặc quyền của nam giới. Cho đến đầu thời Meiji (1868 – 1912) thì phụ nữ mới chính thức được tham dự tiệc trà.

Uống trà là một sinh hoạt hàng ngày của nhiều dân tộc trên thế giới. Uống trà không những có lợi cho sức khỏe mà còn là một thú vui tinh thần khi ngồi yên lặng nhâm nhi chén trà,ngẫm nghĩ về cuộc sống nhân sinh. Dần dần, việc thưởng trà trở thành một cách thức giúp con người trở lại với bản tính tự nhiên của mình.

Tinh thần của trà đạo được biết đến qua bốn chữ: Hòa, tính, thanh, tịch.

Hòa: Có nghĩa là hài hòa, hòa hợp, giao hòa. Đó là sự hài hòa giữa trà nhân với trà thất, sự hòa hợp giữa các trà nhân với nhau, sự hài hòa giữa trà nhân với các dụng cụ pha trà.

Kính: Là lòng kính trọng, sự tôn kính của trà nhân với mọi sự vật và con người, là sự tri ân đối với cuộc sống. Lòng kính trọng được nảy sinh khi tinh thần của trà nhân vươn tới sự hài hòa hoàn toàn.

Thanh: Là lòng tôn kính với vạn vật đạt tới sự không phân biệt thì tấm lòng trở nên thanh thản, yên tĩnh.

Tịch: Là trạng thái  khi lòng thanh thản, yên tĩnh hoàn toàn thì toàn bộ thế giới trở nên tĩnh lặng, dù sống giữa muôn người cũng như sống giữa nơi am thất vắng vẻ tịch liêu. Lúc đó, thế giới với con người không còn là hai mà cả hai đều vắng bặt.

Senno Rikyu không chỉ định ra tinh thần của trà đạo trên cơ sở 4  nguyên tắc của sự hòa hợp, tôn kính, thanh khiết và tĩnh tại mà còn nêu lên 7 điều hướng dẫn về thái độ của chủ tiệc trà.

-         Một là phục vụ trà với cảm nhận thấu đáo về tâm hồn của khách.

-         Hai là chuẩn bị thật kỹ lưỡng thanh củi để đun nấu.

-         Ba là tạo không gian để khách ấm về mùa đông, mát về mùa hè.

-         Bốn là bài trí khoa học tự nhiên như ở trong thiên nhiên.

-         Năm là thao tác nhanh và chính xác.

-         Sáu là phải phòng mưa ngay trong những ngày đẹp trời.

-         Bảy là hướng dẫn, quan tâm đến từng người khách.

Ý nghĩa của trà đạo thể hiện trong câu danh ngôn nổi tiếng của người Nhật.

“Trà đạo là chiêm nghiệm vẻ đẹp dưới ánh sáng mờ nhạt của ngày thường”.

Người Nhật cho rằng trà đạo giáo dục cho mỗi người đức tính giản dị, sự hồn nhiên và tác phong chững chạc. Thông qua việc tiếp thu các nghi lễ nghiêm ngặt, người Nhật còn học được sự ngăn nắp, trọng kỷ luật và tuân thủ các quy chế xã hội. Trà đạo là một trong những nền tảng vun đắp tình cảm dân tộc trong tâm thức người Nhật.

Chỉ một ly trà xanh nho nhỏ nhưng với người Nhật đó lại là một ốc đảo trong tầm hồn. Họ cho rằng thông qua trà đạo có thể phát hiện được giá trị tinh thần cần có của bản thân.

Nghị Quế

Read more »